Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

column

De circulaire economie: wel hot, niet altijd happening

Econoom Hans Stegeman vertelt waarom circulair niet per definitie duurzaam is

Econoom Hans Stegeman vertelt waarom circulair niet per definitie duurzaam is

Circulaire economie is hot en hip! Een toenemend aantal ondernemers, beleidsmakers en financiers gebruiken de term te pas en te onpas. Maar, is het ook happening? Want er is voor mij maar één criterium dat bepaalt of de circulaire economie een succes is: verduurzaming.

Ik doe inmiddels alweer een aantal jaren onderzoek naar de circulaire economie. Voor mij is de circulaire economie een samenleving waarbij alles erop gericht is om materialen en grondstoffen uit de natuur zo lang en efficiënt mogelijk te gebruiken.

“Recycling is wat je niet wil: materiaal is dan al afval geworden”

 

Kringlopen spelen daarbij een belangrijke rol. Maar recycling – waar mensen vaak het eerst aan denken – is juist wat je niet wil: materiaal is dan al afval geworden.

Circulair ook duurzaam?

En dát wil je nu juist voorkomen. Het doel hiervan is wat mij betreft evident: een circulaire economie moet ook een duurzame economie zijn. Ik probeer in mijn proefschrift een voorstelling te maken van hoe zo’n economie werkt en wat het oplevert.

En mij is wel duidelijk dat alleen het gebruik van zogenaamde circulaire principes of businessmodellen niet genoeg is om te spreken over een duurzame economie. Soms gaan bedrijven met circulaire principes aan de haal. Om uiteindelijk de aarde verder te vernietigen.

Mooie circulaire voorbeelden

U kent ze vast wel, de voorbeelden van de circulaire economie: Fairphone, de modulaire telefoon gericht op het zo min mogelijk vernietigen van materialen en ze zo lang mogelijk mee laten gaan. Roetz-Bikes, fietsen die samengesteld zijn uit oude fietsen. Mud Jeans, spijkerbroeken van biologisch katoen, die je ook nog eens kan leasen. Philips, die in plaats van lampen aan sommige klanten lumen, ofwel licht, verkoopt.

Tiemen ter Hoeven, oprichter van Roetz-Bikes, op een fiets in de Fair Factory

Roetz-Bikes is op weg naar een circulaire fiets. Lees hoe ze dat doen in ons artikel ‘Deze fietsenmaker is hard op weg naar een circulaire fiets’.

Allemaal bedrijven die druk bezig zijn om kleine stukjes van de circulaire economie te ontdekken. Door te proberen grondstoffen zo efficiënt mogelijk te benutten, producten te maken die veel langer mee kunnen gaan of in het geval van Philips en Mud Jeans, eigenaar te blijven van producten en diensten in plaats van te verkopen.

Toch niet helemaal circulair

Maar ook bij deze mooie voorbeelden is nog geen sprake van een 100% circulair businessmodel. Meestal gaat het maar om een deel van de bedrijfsvoering, zoals bij Philips of Mud Jeans. Vaak lukt het niet om alle materialen terug te winnen, zoals bij Fairphone. Maar deze bedrijven zijn in ieder geval op de goede weg.

“Er zijn nog steeds mensen die beweren dat Airbnb een circulair bedrijf is”

 

Er zijn ook ‘circulaire’ voorbeelden te vinden waarbij het minder goed gaat. Zo zijn er nog steeds mensen die beweren dat Airbnb een circulair bedrijf is. Bestaande woningen worden beter benut. Maar dat is theorie. In de praktijk is er sprake van verdringing: huizen en appartementen die alleen worden bestemd voor verhuur. Hierdoor neemt schaarste in binnensteden toe, het aantal vliegreizen stijgt en de overlast van rolkoffertjes ook. Niets verduurzaming van de samenleving.

Nieuwe circulaire markten

Weet je wat vaak de makkelijkste manier om geld te verdienen met circulaire producten? Een nieuwe markt creëren in plaats van het vervangen van niet-circulaire producten. Denk bijvoorbeeld aan de tweedehands markt voor smartphones. Er is een hele handel ontstaan in opgeknapte modellen. Winkelketens die zich daar op hebben toegelegd.

Hans Stegeman econoom triodos bank investment management circulair

Hans Stegeman

CV

Hans Stegeman

Hans Stegeman is econoom en hoofd Research & Investment Strategy bij Triodos Investment Management (beleggingstak Triodos Bank). Stegeman studeerde Algemene Economie aan de Universiteit Maastricht en was eerder werkzaam bij het Centraal Planbureau als onderzoeker. Op dit moment werkt hij aan een proefschrift over de circulaire economie. Daarnaast schrijft hij ook columns voor RTLz en Fondsnieuws.

En natuurlijk, het is goed als gemaakte toestellen met veel kostbare materialen een langer leven krijgen. Alleen zijn deze oude toestellen geen vervanging van nieuwe. Ze worden gebruikt door een ander, nieuw segment van de markt. Door bijvoorbeeld jonge scholieren zoals mijn dochter van tien. En dan leidt zo’n businessmodel uiteindelijk niet tot minder, maar juist tot meer materiaalgebruik.

Zo doorbreek je circulaire cirkelredenering: 5 tips

Maar hoe doe je het dan wel goed? Wat soms op microniveau heel verstandig kan zijn, helpt de aarde nog verder de vernieling in. Circulair cirkelredeneren noem ik dat.

Gelukkig is het vrij eenvoudig te formuleren wanneer circulariteit wel leidt tot duurzaamheid, en dus mínder materiaalgebruik. Vijf tips voor duurzame businessmodellen.

  1. Gebruik minder grondstoffen. Dit is de makkelijkste manier om te verduurzamen, en daar zijn we al een hele tijd mee bezig. Dit is nog niet circulair, maar helpt wel.
  2. Vervang fossiele grondstoffen voor hernieuwbare grondstoffen. Dit werkt natuurlijk alleen als deze hernieuwbare grondstoffen niet voedsel of andere functies in de weg staan.
  3. Vervang primaire grondstoffen door secundaire grondstoffen. Dus een opgeknapte telefoon die de aankoop van een nieuwe vervangt is goed. Een tweedehands broek kopen in plaats van een nieuwe is goed.
  4. Neem verantwoordelijkheid voor producten na verkoop. Of dit nu door een product als dienst model gebeurt, langere garantie of gratis reparatie maakt niet uit. Zolang producten hierdoor langer meegaan, is het goed voor verduurzaming.
  5. Zorg ervoor dat producten langer mee gaan en beter worden benut. Bijvoorbeeld samen met gereedschap doen via een deelplatform is hartstikke circulair. Maar ook bij het ontwerp van een product nadenken over modulariteit helpt.

Tekst: Hans Stegeman
Fotografie: Pieter van den Boogert

Wat vind je van "De circulaire economie: wel hot, niet altijd happening"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in

Sander 7 maanden geleden

Recycling is juist wat je wél wil. In een circulaire economie bestaat afval niet of wordt tot een minimum beperkt, alle grondstoffen moeten met zo min mogelijk gebruik van energie opnieuw te gebruiken zijn voor het maken van nieuwe producten. Uiteraard na een zo lang mogelijke levensduur. Cruciaal is dat de producent ten alle tijde verantwoordelijk blijft voor het product en de verpakking en deze verplicht is het product terug te nemen en te recyclen aan het einde van de levensduur of gebruiksduur. De kwaliteit van de producten zal dan heel snel toenemen en een circulaire economie ontstaat als vanzelf. Grote probleem, wie gaat dit model invoeren en afdwingen, want uit zichzelf gaat het gros van de ondernemers dit niet doen. Oplossing, het publiek dat de producten koopt want die hebben de macht om keuzes te maken zoals ze terecht bij Triodos opmerken. Daarbij komt dat ditzelfde publiek ook bij de politiek moet afdwingen dat zij deze keuzes ondersteunt met wetgeving.

Paul Holle 10 maanden geleden

In je proefschrift zou je aandacht aan verpakkingsvraagstukken op de schaal van een bedrijventerrein kunnen richten. Ik heb letterlijk meegemaakt dat een bedrijf piepschuim weggooide bij het uitpakken, terwijl de buurman een vrachtwagen vol piepschuim voorgereden kreeg voor het inpakken van de eigen producten. Het voordeel is dat milieusamenwerking op een bedrijventerrein geen invloed op de concurrentiepositie heeft. Autodealers op een bedrijventerrein kunnen prima samenwerken bij het milieubeheer. Het lastige is dat de ambities van de ondernemersvereniging van een bedrijventerrein vaak niet verder reiken dan het organiseren van de Nieuwjaarsborrel

Paul Bruno 10 maanden geleden

Helemaal in lijn met mijn Power Flower PHI-SCI project, gebaseerd op de geometrie van het nieuwe tijdperk, waar het logo van de Triodos bank “toevallig” een van de meest bekende voorbeelden is, voor meer informatie zie: http://www.p0werfl0wer.blogspot.com

FGB 10 maanden geleden

Je noemt vijf punten ze zijn juist en alle vijf stuk voor stuk te onderbouwen.

01 | Minder grondstoffen in de textielsector, er is een initiatief van Lady in Blue. Door te stimuleren dat kleding langer gedragen wordt. Een eerste aanzet om het milieu minder te belasten. Textiel is vervuiler nr twee in de wereld en kleding wordt gebruikt om je image op te vijzelen als het anders gaat beleven kan je, je identiteit benadrukken door kleding langer te dragen. Marianne Minnesma/Urgenda is er trots op om lang met haar kleding te doen er wordt haar gevraagd, hoe lang heb de kleding die je aan hebt al.
2 | Vervang fossiele grondstoffen, de reeds eerder besproken hennep is een perfecte vervanger en er is veel interesse maar wie durft te investeren. De EU met een bank moet haar schouders er onderzetten. Hennep kan je nagenoeg overal verbouwen en na de oogst kan je er voedsel verbouwen. NL heeft via Wageningen de beste expertise in huis om de meest geschikte cannabis planten voor textiel verwerking. te verbouwen. Het verwerken van afval plastic in textielgarens is onjuist. Elke wasbeurt geeft slijtage,microvezels die via het riool in de zee komen. Microvezels van plastic composteren niet en komen uiteindelijk in de voedsel keten een onjuiste recycling.
3 | Primair/secondair gebruik als kleding stuk/versleten is moet er iets meegedaan worden, verbranden is geen optie. Niet meer draagbare textiel kan op een volledig circulaire basis bewerkt worden. Zodat er telkens opnieuw als volwaardig materiaal voor hergebruikt ontstaat. NL zou een pioniers rol kunnen spelen.
04 | Minder grondstoffen is de meest resolute aanpak > de kwalitatief goede autobouwers in Duitsland met prijsklasse € 20 k tot 250 k zien geen kans de Kia van 17 k met zeven jaar garantie te overtroeven door 10 jaar garantie te geven. Waarom wordt er op bijv. wasmachines geen 10 jaar garantie gegeven, overheden kunnen dit stimuleren via BTW tariefen. Langere levensduur, reparatie mogelijkheden want de fabrikant heeft een verplichting. Waarom op de auto’s geen verplichte sticker die aangeeft wat de uitstoot is, het is niet leuk als kinderen roepen bah jouw vader heeft een vieze auto.
05 | Het ontwerp is van belang bij kleding kan je de kleding minder trendy meer tijdloos ontwerpen en werken met natuurlijke materialen ook de stik garens van polyester vervangen door natuurlijke grondstoffen. In de werkkleding zijn er reeds initiatieven ondernomen.
Vast staat dit is géén Hype maar een ontwikkeling die noodzakelijk is en ons slimmer en bewuster maakt. Het kost financieel wat offers.