Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

interview

Energiezuinig verbouwen?

Zes tips van iemand die zijn huis van D naar meer dan A verbouwt

Zes tips van iemand die zijn huis van D naar meer dan A verbouwt

Driedubbelglas, zonnepanelen of een warmtepomp? Veel mensen willen hun huis verduurzamen, maar weten nog niet hoe ze dat het beste kunnen doen. En welke investering levert eigenlijk de meeste besparing op? Frank Gerritsma is energie-adviseur én verbouwt op het moment zelf zijn huis. Hij geeft ons zes handige tips.

Frank zit middenin de verbouwing van zijn nieuwe woning in een jaren 60-woonwijk in Oegstgeest. Als je de straat met rijtjeshuizen binnenloopt, valt zijn woning direct op. Niet alleen omdat het nog een bouwplaats is. Maar vooral door de strakke uitbouw met bamboehout en de enorme glaspartij aan de achterkant. Hoewel het werk binnen nog in volle gang is, is het niet moeilijk om je de ruime en lichte woonkamer voor te stellen die hij voor ogen heeft. Zo ver is het echter nog niet.

Voor Frank is het verduurzamen van bestaande woningen bekend terrein. Als medeoprichter van Susteen adviseert hij particulieren die hun huis willen verduurzamen, onder andere aan mensen die via Triodos Bank een energieadvies krijgen aangeboden. Hij geeft ze energieadvies op maat en maakt concrete woningverbeterplannen. Voor de verbouwing van zijn eigen huis, brengt hij al zijn kennis en ervaring in de praktijk. “Ik vind het ontzettend leuk om nieuwe dingen aan te pakken en uit te zoeken. Tegelijkertijd wil ik vooral een prettig huis voor mij en mijn gezin creëren. Dat betekent naast energiezuinig wonen ook comfortabel leven in een aantrekkelijk huis. Goed geïsoleerd, met veel licht, een gezond leefklimaat en waar mogelijk met gebruik van natuurlijke materialen.”

Het huis had oorspronkelijk energielabel D. Met de verbouwing wil Frank verder gaan dan het A-label. “Het doel is een EPC (energieprestatiecoëfficiënt) van 0,11, wat nog twee niveaus boven het A-label ligt.

Wat is EPC?

Hoe beter de woning is wat betreft isolatie, ventilatie en installatie, hoe minder energie het kost om de woning warm te houden of te koelen. De hoeveelheid energie die nodig is om een woning te koelen of te verwarmen wordt gewogen en uitgedrukt in een EPC-waarde. Alle nieuwbouwwoningen moeten in Nederland aan EPC-eisen voldoen.

De hele woning van Frank heeft driedubbelglas. Dit wordt ook wel eens triple glas of HR+++ glas genoemd. Warmte blijft beter binnen ten opzichte van dubbelglas.

Deze verduurzaming zorgt voor flinke besparingen op de energiekosten. Naast lagere lasten, komen we ook in aanmerking voor de hoogste rentekorting voor onze hypotheek van Triodos Bank.” Dat vroeg wel drastische aanpassingen. Frank heeft het huis van onder tot boven geïsoleerd, driedubbel glas gezet, een warmtepomp en zonneboiler geplaatst en een ventilatiesysteem geïnstalleerd.

Waar liep Frank tegenaan in dit proces? We stelden zes tips samen voor iedereen die zijn huis wil verduurzamen.

1. Begin met aanpassingen waarvoor geen verbouwing nodig is

Er zijn inmiddels diverse systemen om slim energie op te wekken en te besparen. Toch is dit niet altijd nodig voor het beste effect. Sommige maatregelen zijn misschien minder sexy, maar wel verrassend eenvoudig. Bijvoorbeeld dubbel glas of isolatie. Spouwmuurisolatie is niet eens een verbouwing te noemen. Het gebeurt buiten je huis, zonder rommel en gedoe. Natuurlijk vraagt het een investering, maar die is zeer beperkt. “De isolatie van onze muren, vloer en het dak is verantwoordelijk voor minimaal 45 procent van onze uiteindelijke energiebesparing. Driedubbel glas vergroot dat effect en zorgt bovendien voor meer wooncomfort. De koudeval, warme lucht die bij grote ramen afkoelt en als het ware naar beneden valt en een tochtstroom veroorzaakt, is bij dit glas minimaal.”

2. Zoek uit wat de mogelijkheden voor jouw woning zijn

Een architect heeft de casco uitbouw ontworpen. Frank ontwerpt zelf de installaties zoals de warmtepomp, zonneboiler, balansventilatie-wtw, de douche-wtw en zonnepanelen. Wtw betekent warmteterugwinning.

In de meeste tips voor energieneutraal verbouwen staat isolatie bovenaan. Een logische volgende stap is het aanpassen van het verwarmingssysteem. Dat kan natuurlijk met een zuinige (HR)-ketel, maar een warmtepomp of zonneboiler hebben aanzienlijk meer effect. Bij een bestaande woning zijn de mogelijkheden wel afhankelijk van het huis zelf. Daarom is belangrijk om zo vroeg mogelijk in het proces advies in te winnen om de (technische) opties te inventariseren en te matchen met jouw situatie en budget.De website Verbeteruwhuis.nl biedt een handige woningcheck om snel te ontdekken hoe je je eigen huis energiezuiniger maakt, inclusief investeringen en opbrengsten.

Als je er niet uitkomt, is het verstandig om een energieadviseur in te schakelen voor een advies op maat. Frank: “Wij wilden bijvoorbeeld met spouwmuurisolatie een snelle slag slaan. Alleen bleek onze spouwmuur zo vervuild dat dit niet kon. Ook het dakoppervlak is te klein om veel zonne-energie op te wekken. Dit dwong ons tot andere keuzes om onze doelen toch te halen.”

 

3. Ga verduurzamen als je toch moet verbouwen

Het huis van Frank was zo slecht gebouwd en onderhouden dat een verbouwing onvermijdelijk was. Naast meer ruimte creëren met een uitbouw wilde hij het huis ook verduurzamen. De verbouwing was de ideale gelegenheid om rigoureuze aanpassingen te doen. Bijvoorbeeld nieuwe geïsoleerde muren van 30 cm dik en voorzetwanden. Dit kost wel ruimte, maar voorkomt onnodig warmteverlies. Gemiddeld verliest een woning zo’n 20 procent van de warmte via de muren.

Frank maakt de isolatieplaten luchtdicht. Voor een goede isolatie is het essentieel dat de schil (dak, muur en vloer) zo goed als luchtdicht is. Hier is speciale tape voor. Frank: “Dit is typisch iets dat aannemers over het hoofd zien. Vandaar dat ik het zelf doe.”

Daarnaast legde Frank een ventilatiesysteem aan, dat ook nog warmte hergebruikt. Want in een luchtdicht huis is goede ventilatie onmisbaar voor een gezond leefklimaat. Frank: “Dat klinkt kostbaar, toch is het relatief eenvoudig om te berekenen wat de voordelen van minder energieverbruik en hypotheekvoordeel zijn. Door niet te investeren kies je eigenlijk voor hogere energielasten.” Als bekend is wat je met lagere energielasten terugverdient, weet je ook wat de investering in het totaalbudget kan zijn. Alleen al isolatie van muren, vloer en daken leverde bijna de helft van de totale energiebesparing op.

Meer informatie over het financieren van energiebesparende maatregelen is te vinden op de website van Milieu Centraal.

4. Overtuig bouwers om duurzame materialen te gebruiken

Een bestaand huis verduurzamen is helaas nog geen gemeengoed. Bij nieuwbouw is energiezuinig bouwen al wel ‘het nieuwe normaal’. Als je het echt wilt, moet je bereid zijn om architecten, bouwers en installateurs te overtuigen om duurzame materialen te gebruiken.

“Soms lijken ideeën logisch, maar is het toch niet zo snel voor elkaar te krijgen. Om geen energie te verliezen leek het me slim om onze zonneboiler te combineren met de warmtepomp. Bovendien wil ik de temperatuur van de vloerverwarming per ruimte kunnen regelen. Dit is echter niet gangbaar in de installatiewereld. Kijk maar naar de traditionele thermostaat voor het hele huis die vaak in de woonkamer hangt. Het kostte veel moeite om dit wel voor elkaar te krijgen, maar het is wel gelukt.” Ook de bouwvakkers moest Frank soms overtuigen. “Zij moeten wennen aan werken met niet-gangbare materialen zoals houtwol of leem. Die reserves moet je met hen overwinnen. Daarbij is het de kunst om steeds goed te weten wat mogelijk is. Dat geldt voor het huis zelf maar zeker ook voor beschikbaarheid van duurzame producten en oplossingen op de markt.”

5. Ga verder dan energie besparen

Verduurzamen is voor Frank meer dan alleen energie en kosten besparen. “Wooncomfort staat voor mij en mijn gezin op nummer één. We willen een open en licht huis waar we prettig kunnen wonen. Daarom kiezen we bijvoorbeeld voor een achterpui van glas. Om het dan toch behaaglijk te hebben, viel de keuze op driedubbel glas en goede isolatie van de rest van het huis. Het effect is veel licht in huis en geen tocht. Ook bij de afwerking gebruiken we materialen die duurzaam zijn en tegelijkertijd ons huis verfraaien. Het bijkomende voordeel van natuurlijke materialen zoals leem op de binnenmuren en bamboe en verkoolde planken als buitenmuurbekleding, is dat schilderen niet nodig is.”

Vloerverwarming ingefreesd in betonvloer van de woonkamer. Dit wordt nog geëgaliseerd en afgewerkt met een gietvloer.

6. Verduurzaam ook als je huurt

Als je geen eigenaar van een woning bent, is verduurzamen een lastig verhaal volgens Frank. “De bewoner en eigenaar hebben niet per se dezelfde belangen. Woningcorporaties zetten zeker stappen in de verduurzaming van hun woningen. De voordelen zijn vooralsnog vooral te behalen met gedragsverandering. De thermostaat een graadje lager, standby-killers en ledverlichting.”

Toch kun je volgens de overheid meer doen, bijvoorbeeld een slimme meter aanschaffen. Die meter geeft je inzicht waar je het meeste energie mee kunt besparen.

Als je dat nog onvoldoende vindt, is het altijd goed om de woningcorporatie of verhuurder te vragen naar het energieverbruik van je woning. Of het energielabel van je huis te checken en te vragen naar de plannen om de woning te verduurzamen.

Triodos Hypotheek
Energielabel gekoppeld aan hypotheekrente

Bij het verstrekken van een hypotheek koppelt Triodos Bank de hypotheekrente aan het energielabel van de woning: hoe beter het label, hoe lager de rente. Het energielabel stopt bij label A, maar inmiddels zijn er steeds meer huizen in Nederland die veel duurzamer zijn dan energielabel A. Daarom biedt de Triodos Hypotheek tijdelijk extra rentekorting voor deze zeer energiezuinige woningen, die gekenmerkt worden door een EPC-waarde van 0,39 of lager. Sluit je een Triodos Hypotheek af? Dan krijg je de kosten (tot 300 euro) van een onafhankelijk energieadvies terug. triodos.nl/hypotheek

Bonustip: gewoon beginnen

Het is duidelijk dat het verduurzamen van woningen bij steeds meer mensen op de kaart staat. Voor huiseigenaren die onzeker zijn over de juiste maatregelen, heeft Frank nog een laatste tip: “Begin gewoon. Een flinke slag slaan is niet moeilijk. Zeker niet als je je goed voorbereid of goed advies zoekt.”

Heb je zelf nog tips of interessante ervaringen? Laat het ons dan vooral weten door hieronder een reactie achter te laten.

Fotografie: Pieter van den Boogert
Tekst: Petrick de Koning

Wat vind je van "Energiezuinig verbouwen?"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in

+ Toon alle 19 reacties

marcel Sijbers 3 maanden geleden

Hoi Frank,
ben jij met de duurzame huizen route ook te bezichtigen? Ik ben benieuwd naar het resultaat en jullie ervaringen in het verbouwde huis.

Jos Sparreboom 4 maanden geleden

Het is niet eerlijk om mijn vrijstaande huis in Zweden met Nederland te vergelijken. Maar toch een paar opmerkingen. Ik adviseer om bij 3-dubbel glas te kiezen voor 2 plus 1, waarvan 1 plaat isolerend is. Tussen het dubbele glas en het enkele glas een luchtspleet van 3 tot max 15 cm. Dit bespaart ca. 10% stookkosten. (Neemt men een afwijkende dikte voor het enkele glas, dan isoleert het ook het geluid van buiten.
Isoleer de binnenkant van het huis en niet alleen de gevels: alles. Nergens mag er meer contact zijn tussen de ruimte en steen-beton-specie. LET OP! er ontstaat condens, hout mag niet in rechtstreeks contact komen met muur/vloer/plafond (voor alle zekerheid). Omdat het grondwater! hier 60 meter diep zit en er door ca. 60 meter graniet geboord moet worden, stoken wij pellets, (Geperste zaagsel-korrels.) Seizoen 16/17 was de totale stookkosten 3,3 pall à 52 x 16 Kg pellets: ca. € 850,- (incl. warm water). De speciale ketel past normaal niet in een NL huis maar de speciale kachels vaak wel.
De gas en olieboeren hebben een rel geschopt over de giftigheid van het verbranden van hout. Dit geldt alleen stoken op lage temperatuur. De pellet-brander stookt op zeer hoge temperatuur. Pellets zijn daarenboven nagenoeg bio-neutraal: er ontstaat precies evenveel CO2 bij stoken als bij composteren van hout.

Reactie op Jos Sparreboom
Fokko Bos 1 maand geleden

IK heb wel wat reserves tov pallets. Je verbrandt houtresten in een dag , die door de natuur in een jaar wordt gevormd! Daarnaast luchtvervuiling , verslepen van houtresten door de wereld , etc.

Tjeerd 4 maanden geleden

Heel mooi, maar ik ben toch benieuwd naar de totale kosten van deze duurzaamheidsslag. Misschien dat Frank hier een eerlijk antwoord op kan geven. Ik heb namelijk de indruk dat je verrekte goed in de slappe was moeten zitten om helemaal groen te gaan.

Reactie op Tjeerd
Frank 4 maanden geleden

Tjeerd. Terechte vraag maar heel lastis om goed te beantwoorden. De woning was in zeer slechte staat en we moesten zaken als kozijnen, vloer en de verwarmingsinstallatei zo wie zo vervangen. We hebben besloten het gelijk ‘goed’ te doen en hebben gekozen voor de meest energiezuinige oplossing. Hoeveel duurder deze is tov de gangbare oplossing hebben we eigenlijk nooit uitgerekend. Wel weet ik hoeveel ik bespaar op mijn gasrekening en hypotheekkosten. Op basis daarvan hebben we een verduurzaamheidsbudget uitgerekend van ongeveer 80.000 euro. Er is dus een ‘businesscase’ om aardig wat te investeren.

Henkjan 4 maanden geleden

Waardevol artikel, leuke reacties! Mijn volgende huis wordt Minopdemeter… Overigens schijnt EPC alweer achterhaald. Misschien kunt u dit in een volgend artikel aan uw lezers uitleggen? En Frank zou ik willen vragen, wat hij denkt van Dampopen bouwen, hoe leg ik dat uit aan mijn aannemer? Duurzame Groet! HvS

Reactie op Henkjan
TriodosNL 4 maanden geleden

Hoi Henkjan,

Bedankt voor je enthousiaste reactie en wat gaaf dat je huis Minopdemeter gaat worden! Maandag zal ik je vraag doorspelen naar Frank en ik geef je tip voor een volgend artikel in de Kleur van Geld door aan de redactie. Een heel mooi weekend toegewenst 🙂

Groeten,
Dominique

Reactie op TriodosNL
Frank 4 maanden geleden

Damp-open bouwen? Dat lijkt me heerlijk!
Ik heb dampdicht gebouwd omdat een deel van de woning, zoals het dak, al dampdicht waren. Dit zal voor de meeste bestaande woningen gelden. Maar voor nieuwbouw is dampopen zeker een optie.

Oktje 4 maanden geleden

Fijn te lezen! Alleen die slimme meter komt er bij mij niet in. Jammer dat jullie niet op die stralingsrisicos wijzen. Als ik me goed herinnering zijn ze niet op risico onderzochat en is er ooit een kind aan over leden. Klinkt misschien overdreven, maar ik kan niet meer in mijn eigen huis wonen, omdat ik doodziek van straling werd. Zie o.a stopumts.nl natuurlijk produkten en Leeming schijnen goed te helpen. Ik heb bijna een recreatiehuisje bij bos gekocht en wil dat zo gaan verbouwen. Geweldig dit artikel.

Reactie op Oktje
Jos Sparreboom 4 maanden geleden

Als met de slimme meter de stroommeter bedoelt wordt om de gewone te vervangen, is het eigenlijk een domme meter. Door de techniek die gebruikt wordt, rekenen die meters van sommige merken teveel of te weinig stroom.

Oktje 4 maanden geleden
Hans 4 maanden geleden

Mooi artikel. Ik ben ook voorstander van kijken naar maatregelen waar je veel mee bereikt zonder veel kosten of verbouwing. Heb mijn appartement voorzien van verwarmen per kamer, waardoor elke kamer in mijn huis alleen verwarmt wordt als daar om gevraagd wordt (of de temperatuur onder de 15 graden komt). Dat heeft mijn gasverbruik van 1150 naar 425 m2 teruggebracht. 700 euro investering en elk jaarnu 400 euro besparen die in nieuwe maatregelen kan worden gestopt.
Zie verder https://tweakers.net/productreview/120420/honeywell-evohome-colour-4-zone-radiator-opentherm.html

Reactie op Hans
Frank 4 maanden geleden

Hans.
Ja, eigenlijk een bizar idee dat traditioneel je verarming aan- en uitgaat voor de hele woning en niet per ruimte aangestuurd wordt. Wat dat betreft is de Evohome een hele vooruitgang. Ik heb gekozen voor verwarming dmv infraroodpanelen voor de ruimtes die niet lang gebruikt worden (zoals de badkamer). De rest met vloerverwarming. Bij een ‘traag’ system als vloerverwarming heeft een systeem als Evohome overigens weinig toegevoegde waarde aangezien je de temperatuur dan juist heel constant wilt houden.

David 5 maanden geleden

PS: het is onderzocht dat tripple glas op het zuiden niet altijd slim is. Je mist hiermee namelijk de passieve zonnewarmte. http://media.except.nl/media/uploaded_files/asset_files/Energie_en_Kostenanalyse_dubbel_en_driedubbel_glas.pdf Dit is voor mij een reden om juist op het zuiden te gaan voor HR++ met een grote dakoverstek zodat we van november tot maart baat hebben bij de laag staande zon en de warmte die dat geeft.

Reactie op David
Aukje 4 maanden geleden

Wij staan op het punt om een beslissing te nemen over zo’ n grote verbouwing, met een warmtepomp. Zonnepanelen en een zonneboiler hebben we al 15 jaar, maar nu zegt onze aannemer dat we de zonneboiler beter kunnen vervangen door meer PV panelen, om die pomp van stroom te voorzien. Hier lees ik dat die 2 juist gecombineerd worden. Daar hoor ik graag meer over

Reactie op Aukje
Frank 4 maanden geleden

Puur financieel gezien heeft je aannemer waarschijnlijk gelijk. Ik heb voor een zonneboiler gekozen omdat ik een stuk dak heb met veel schaduw en dus erg ongeschikt is voor zonnepanelen. Omdat een zonneboiler goed is in het verwarmen van boilerwater van 40 naar 60 graden, juist het gebied waar een warmtepomp inefficient is. En omdat ik de zonneboiler een technisch elegante oplossing vind voor het verwarmen van (douche)water.

David 5 maanden geleden

Interessant en voor ons zeer actueel. We verbouwen momenteel een 1958 hoekwoning in Alkmaar en willen ook zo duurzaam mogelijk. Wtw balansventilatie pas nog niet in ons budget maar ik leg wel alvast de luchbuizen aan voor als het wel zo ver is.

We houden dagelijks een blog bij van onze bevindingen: davidstomph.blogspot.nl

Reactie op David
Frank 4 maanden geleden

David. Leuke blog. Heel herkenbaar allemaal.
Ik ben nu zelf met de ventilatie bezig en het valt me op dat die buizen erg veel ruimte innemen. Hou ook rekening met zaken als geluidsdempers want die zijn helemaal groot.

Reactie op David
guido 1 maand geleden

Hoi David, ik zie op je blog (leuk!) dat je stro gebruikt in je verbouwing. Wij zijn begonnen met het verbouwen van een lutherse kerk en willen zo duurzaam mogelijk aan de slag. Het isoleren van de muren met stro is wellicht een optie. We hebben echter nog niet kunnen achterhalen of dit met stro kan. We hebben een anderhalf steens muur, zonder spouw. Weet jij of dit met stro te isoleren is? Gaat dit bijvoorbeeld goed met vocht?


+ Toon alle 19 reacties