Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

achtergrond

Hoe je de verandering koopt

En waarom dat niet altijd makkelijk is

En waarom dat niet altijd makkelijk is

Producten kopen waarvan je zeker weet dat ze niet slecht zijn voor mens, dier en milieu. Ja graag! Wie wil dat niet? Maar, hoe weet je eigenlijk wat goede producten zijn? Zijn die niet heel duur? En trouwens, kun je wel écht verschil maken door duurzaam te kopen?

Ruim acht op de tien Nederlanders kiest voor duurzame producten als deze hetzelfde zouden kosten als gewone producten. Bijna de helft van deze groep kiest daar nog steeds voor als het product 10% duurder is. Dit blijkt uit onderzoek dat Triodos Bank vorig jaar onder ruim duizend consumenten liet uitvoeren. De interesse voor duurzaam is er dus zeker. Maar de stap om ook echt bewuster te gaan consumeren is niet altijd een gemakkelijke. Want waar kun je verantwoorde spullen kopen? Waar vind je de juiste informatie? En wat is het effect van je andere koopgedrag?

Keurmerken

NIELS KONIJN (44) EIGENAAR BIOLOGISCHE WINKEL IN HARLINGEN “Mensen vragen zich weleens af waarom de broccoli in mijn winkel twee keer zo duur is als in een reguliere winkel. Het perspectief van wat iets kost is zoek.”

Het begrip duurzaamheid gaat gepaard met een stortvloed aan andere begrippen: biologisch, fair trade, echt, diervriendelijk, groen, klimaatneutraal, puur, lokaal, sustainable, eerlijk… Niet gek dat het onderzoek van Triodos Bank ook uitwijst dat bijna de helft van de Nederlanders het een vage term vindt. En dan zijn er in Nederland ook nog eens 170 voedingskeurmerken. Uit het onderzoek Kiezen bij de Kassa van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat de Nederlandse consument moeite heeft om wijs te worden uit al die keurmerken.

Bovendien wil een keurmerk lang niet altijd zeggen dat een product op alle vlakken beter is, stelt directeur Ilse Griek van Foodwatch, een organisatie die opkomt voor het recht van consumenten op eerlijk, veilig en gezond voedsel. “Iets kan best biologisch zijn maar niet milieuvriendelijk. Of wel fair trade, maar niet goed voor dieren.”

“Ik probeer uit te leggen dat de duurzame prijs niet te hoog is maar de ‘gewone’ prijs te laag”

Niels Konijn, eigenaar biologische winkel

Griek is van mening dat de overheid meer zou moeten doen tegen keurmerkenonduidelijkheid. Wettelijke eisen stellen aan het geven van eenduidige en eerlijke informatie bijvoorbeeld. Een begin is er al: dankzij de inspanningen van Foodwatch heeft een aantal politieke partijen dit nu in het partijprogramma staan.

Ook is er sinds kort de keurmerkenwijzer van de voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, waarmee je als consument zelf kan controleren wat het keurmerk op een product betekent.

SUZANNE NIEUWENDAM (39) GRAFISCH DESIGNER UIT AMSTERDAM “Ik wil graag meer duurzame kleding kopen maar vind het moeilijk te vinden wat ik zoek. Tijd en zin om een hele middag allerlei websites uit te pluizen heb ik niet.”

Inzicht

Dan zijn er nog de verwarrende berichten uit de media. Vlees eten is schadelijk voor het milieu, maar in vleesvervangers zit soja – en worden daar geen regenwouden voor gekapt? En hoe weet je of de vis in de supermarkt wild gevangen is na de berichten rondom het MSC-keurmerk? Afgelopen februari kwam een rapport naar buiten waaruit bleek dat een deel van de vis onterecht het keurmerk draagt. Net nu alle supermarkten een enorme slag aan het maken zijn om het aandeel verantwoorde vis in de schappen te vergroten…

Vervelend nieuws, maar met een positieve kant: het werpt licht op hoe het beter kan. Zo wordt ons inzicht vergroot. Want niet alles wat op het eerste gezicht schadelijk lijkt, is dat ook daadwerkelijk. Neem het verbouwen van die soja. Daar wordt inderdaad regenwoud voor gekapt. Maar het kappen gebeurt op zo’n grote schaal omdat die soja gebruikt wordt als veevoer; voor vleesproductie dus. Als we er vleesvervangers van maken is er volgens Milieudefensie vijf keer minder plantaardig materiaal nodig.

DUBRAVKO JANJAC (30)
WIJNHANDELAAR IN AMSTERDAM
“Keurmerken vertrouw ik niet echt. Ik ken ze niet zoveel betekenis toe. Ze zeggen
volgens mij hooguit: “Wij zijn ietsje minder slecht dan de rest.”

Ook wordt er steeds meer soja in Europa verbouwd in plaats van in Zuid-Amerika. Deze regionale teelt veroorzaakt 80 tot 90 procent minder milieuschade omdat er niet veel bos voor wordt gekapt en de transportafstand korter is. Dit is een goed voorbeeld van hoe belangrijk informatie over de achtergrond van een product is om de juiste keuze kunnen maken.

De werkelijke prijs

Ook Niels Konijn, die een biologische winkel runt, vindt het belangrijk om het inzicht in duurzaamheid te vergroten. Mensen stellen hem regelmatig de vraag waarom zijn producten duurder zijn dan die in een gewone supermarkt. Onderzoek van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie onderschrijft dit; 52% van de consumenten vindt duurzame voeding te duur. Konijn: “Ik probeer uit te leggen dat mijn prijs niet te hoog is maar de ‘gewone’ prijs te laag.”

Buy the Change
Met geld kun je de wereld veranderen

De Ceuvel is één van de ondernemers die meedoet met Buy the Change. Een nieuw platform van Triodos Bank dat duurzame ondernemers en bewuste consumenten met elkaar verbindt. Doe je mee? Of wil je weten bij welke andere ondernemers je de verandering kunt kopen? Ga naar buythechange.nl

Hetzelfde doet de sociale onderneming True Price. Directeur Michel Scholte: “De echte prijs van producten is de winkelprijs plús zogenoemde ‘externe kosten’. Denk daarbij aan kosten voor het uitputten van grondstoffen, vervuiling van de bodem en de gevolgen van klimaatverandering.

Café de Ceuvel is één van de ondernemers die te vinden zijn op Buy the Change. > Lees meer over De Ceuvel

Die worden vaak indirect – via belastingen – toch door de consument betaald.” Producenten van duurzame producten rekenen die externe kosten door in de prijs van hun product, dat daardoor duurder lijkt. De meeste klanten van Konijn begrijpen dat inmiddels: “Het besef van wat iets kost groeit en steeds meer mensen leggen hun prioriteit niet langer bij de prijs van het product maar bij de manier waarop het tot stand is gekomen.”

Scholte gelooft bovendien dat duurzame producten in de toekomst goedkoper worden. “Die externe kosten kunnen door innovatie, schaalvergroting en bijvoorbeeld het overstappen op groene energie aanzienlijk verminderd worden.”

MIEKE NIJBOER (60)
REMEDIAL TEACHER UIT HEESSELT
“Het is makkelijk om te denken ‘het maakt niet uit wat ik doe’, maar als iedereen zou
denken ‘het maakt wél uit wat ik doe’ dan zou het probleem zijn opgelost.”

Veranderkracht

Goed. Je hebt jezelf geïnformeerd. Je weet welke producten je graag wilt hebben en bent bereid om hier wat meer voor te betalen. Maar welk verschil kun jij in je eentje nou eigenlijk écht maken? Dit gevoel kan de bewuste consument nog wel eens bekruipen, constateert Jasper Visscher die bij onderzoeksbureau Motivaction onderzoek doet naar duurzaam consumeren. “Als mensen de indruk hebben dat ze in hun eentje aan het strijden zijn voor een betere wereld zonder dat het echt zin heeft, dan zal de motivatie om daar tijd, moeite en geld in te steken afnemen.”

Volgens directeur Matthijs Bierman van Triodos Bank is het daarom van belang om mensen ervan bewust te maken dat iedereen veranderkracht heeft. “Met alles wat je koopt beïnvloed je anderen. Kiezen voor biologisch vlees is een stem tégen de bio-industrie. Fairtradekoffie kopen is een stem vóór eerlijke betaling van koffieboeren. Op die manier kun je wel degelijk invloed uitoefenen op het duurzamer maken van de wereld. Wie zich dat eenmaal realiseert voelt zich gesterkt in het maken van verantwoorde keuzes.”

De verandering kopen?
Dit zijn handige tips

JOIN THE CHANGE
Wil je actief betrokken zijn bij de ontwikkeling van Buy the Change? Meld je aan voor de Buy the Change community. Je ontvangt dan nieuwsbrieven met inspiratie en tips voor het verduurzamen van je leven. En je kunt je aanmelden voor Meetups die we organiseren. BUYTHECHANGE.NL

MEER INZICHT
Wil je meer inzicht in welk koopgedrag echt verschil maakt? Lees dan bijvoorbeeld artikelen op websites als Oneworld. Zij berichten regelmatig over duurzame dilemma’s. Of kijk eens op de website van Het Kan Wel. Dit is een blog met tips over duurzaam wonen, eten, drinken en werken. HETKANWEL.NL / ONEWORLD.NL

KRITISCH MET KLEDING
De kledingindustrie is na de olie-industrie de meest vervuilende industrie. Door kleding te recyclen, tweedehands te kopen of duurzame merken te kopen, laat je dus een stem horen tegen deze industrie. Wil je weten hoe jouw favoriete kledingmerk scoort? Kijk op RANKABRAND.NL

KEURMERKEN HULP
Overal staan tegenwoordig keurmerken op. Welke zijn echt goed voor milieu, mensen of dierenwelzijn? Kijk op KEURMERKEN.MILIEUCENTRAAL.NL

 

Tekst: Bo van Houwelingen
Fotografie: Bastiaan van Musscher

Wat vind je van "Hoe je de verandering koopt"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in

+ Toon alle 8 reacties

Beke 1 maand geleden

Als reactie op jullie artikel, allereerst hoera voor ‘Buy the Change’ als platform/initiatief. De voetnoot; over RankaBrand is ook wat onduidelijkheid in hoe zij hun ranking tot stand brengen. Dat kan een vertekend beeld opleveren bij de consument, waardoor grote merken (H&M, Zara etc) met een kleine verandering ineens heel ‘groen’ lijken terwijl kleine bedrijven die misschien veel groener / fairer zijn in de ranking minder positief uit de bus komen.
Daarnaast brengen zij hun ranking op een specifieke manier in kaart (vragenformulier / jaarverslag opvragen) waarbij wederom grote bedrijven met een marketing/ communicatie afdeling makkelijker kunnen scoren dan bv kleinere labels uit het buitenland. Ofwel, ga als consument niet blind af op de ranking maar blijf zelf vragen stellen.

Cecile 3 maanden geleden

Ik vroeg me af of er misschien wat meer aan bronvermelding kan worden gedaan. ´De kledingindustrie is na de olie-industrie de meest vervuilende industrie´ vind ik bijvoorbeeld een vrij grote claim en om eerlijk te zijn ook onwaarschijnlijk en dat in een heel artikel over voedsel, waarbij de vleesindustrie meerdere malen genoemd wordt. Hebben de VN, de IPCC, niet laast een rapport geschreven waarin onder ander duidelijk wordt dat de vlees industrie de grootse veroorzaker is van klimaat verandering (zie ook de (weliswaar erg ´hippe´) documentaire; cowspiracy). Natuurlijk horen mensen niet graag dat ze zouden moeten afzien van iets verkrijgen, want is het niet heerlijk om te geloven dat je de wereld kan veranderen met gewoon je geld in iets anders te steken. Greenwashing heet dat als ik mij niet vergis. Consumentactivisme is geen activisme, het is het eigen geweten afkopen en dit is precies hoe kapitalisme werkt; bedrijven ´transformeren´ (ookal noemen mensen het graag ´evolueren´) en blijven een manier vinden dat mensen hun producten blijven kopen. Gewone auto´s zijn slecht? dan kopen we toch een elektrische. Bio industrie niet sustainable? dan kopen we toch ecologisch vlees. Is H&M kledinglijn niet verantwoord? dan kopen we toch gewoon nieuwe kleding bij de ´H∞M sustainable´ lijn etc. Maar hebben we wel echt een auto nodig tegenwoordig? En is biologisch vlees niet eigenlijk ook niet-duurzaam? En moeten we echt elke twee maanden gaan winkelen en altijd NIEUWE kleding dragen? ´Jammer genoeg´ is er een geen markt voor mensen die besluiten af te zien van hun directe verlangens en dus wordt de consument niet gewezen op de mogelijkheid om niet te consumeren. Ideologie wordt pas duidelijk in wat je doet en niet in wat je denkt (Zizek), wordt weer eens duidelijk in dit artikel, waar mensen niet worden uitgedaagd om iets anders te doen dan consumeren.
En wat betreft de discussie over ´de echte prijs van producten´ dat lijkt mij volstrekte onzin. Prijzen zijn relatief en bovendien bijft geld ´artificieel´, de ´echte´ prijs van iets achterhalen door te kijken naar de productiekosten en de ecologische voetafdruk, lijkt mij naief. (“Ik probeer uit te leggen dat mijn prijs niet te hoog is maar de ‘gewone’ prijs te laag.”)Maar leuk dat het mensen bezig houdt.
En ik ben het helemaal met je eens dat er te veel keurmerken zijn in Nederland en dat dat verwarring opleverent. Het lijkt me overigens sterk dat die verwarring niet al vanaf het begin, met de invoering van het eerste keurmerk, te voorspellen was. Waarom is er nooit een centraal keuringssysteem ingevoerd door de overheid? Maar ja, leg dan ook cijfers van lobbiegroepen in zowel Brussel als Nederland van de honderde producenten naast de paar zogenaamd eco activisten groepen die op donaties leven (en dus nooit echt met extreme standpunten kunnen komen die de donateurs niet willen horen) om een duidelijker beeld te scheppen. Maar ja, Triodos blijft natuurlijk ook maar een bedrijf dat zijn eigen belangen nastreeft. Dus greenswashing komt jullie goed uit…

Reinout Koning 3 maanden geleden

over verandering gesproken.. steek je licht eens op over Theory U 🙂

Margaret Bosman 3 maanden geleden

Ik ben een kleine zelfstandige. Werk met duurzame producten. Dr.Hauschka cosmetica. Kan ik alleen op de lijst van eerlijk winkelen komen als ik een zakelijke lening heb van de Triodos Bank?

Reactie op Margaret Bosman
TriodosNL 3 maanden geleden

Dag Margaret,

Buy the Change is eerst begonnen met een aantal kredietnemers in Amsterdam omdat we daar de meeste klanten hebben, we willen op termijn graag een netwerk realiseren met al onze klanten (die een gelijke visie hebben en uitdragen).
Je kunt je alvast aanmelden via buythechange@triodos.nl, wij zullen dan zo spoedig mogelijk contact opnemen!

Vriendelijk groet en fijn weekend,

Jasper

Mark (stichting EerlijkWinkelen) 4 maanden geleden

Al zo’n 5 jaar helpt stichting EerlijkWinkelen (uiteraard bankierend bij Triodos) consumenten verandering te kopen. In de in 2015 verschenen EerlijkWinkelen app (http://www.eerlijkwinkelen.nl) zijn ruim 1700 winkels in 61 Nederlandse gemeenten opgenomen die een aantoonbaar substantieel deel aan fair trade/direct trade, biologische en leuke vintage artikelen verkopen. Nee, nog niet allemaal gefinancierd door Triodos al zullen velen willen overstappen als dat makkelijk wordt gemaakt.
Als je je in één van die 61 gemeenten bevindt, zie je op basis van GPS in de app meteen welke duurzame ondernemers zich de buurt bevinden. Jammer dat de journalist deze app niet onder de handige Tips noemt. Maar ja, voor een vrijwilligersorganisatie is publiciteit behalen lastiger dan voor een gelukkig snel groeiende bank .. en dat is niet zuur bedoeld ;-). Gelukkig blijven we desondanks ook groeien en creëren we zo hopelijk geleidelijk de massa die de prijs voor duurzame productie helpt zakken, zo lang reguliere productie niet in enige vorm wordt belast.

Margo Schrama 4 maanden geleden

Beste Niels Konijn,
Een vraag naar aanleiding van wat je schrijft over de prijs van biologische voeding. De indirecte kosten voor biologische voeding berekenen jullie in de prijs. Maar ik, als consument betaal toch ook de indirecte kosten via de belasting? Wat mij betreft is dit onduidelijk. Meer arbeid, minder kippen, koeien ed per vierkante meter geen kunstmest, tijd om te groeien lijken mij logischer om te noemen als redenen voor een hogere prijs.
Op de foto in het blad: De kleur van geld, draag je een muts van het merk the North face, dat is voor zover ik weet het meest vervuilende outdoor merk dat er nu op de markt is. Misschien wist je dat niet.
Met vriendelijke groet,
Margo Schrama

Jitso Keizer 4 maanden geleden

Men koopt veel bij de supermarkt en die is primair uit op winst voor verre rijke aandeelhouders (als je geen geld over hebt kun je geen aandelen kopen). Vroeger pompte de kleine kruidenier geld terug in het dorp maar Albert Heyn etc. romen af. Dat is ongezond voor de regio en omdat kleine winkeliers dikwijls proberen de prijs zo hoog mogelijk op te drijven zal de distributie over moeten gaan naar collectieve ondernemingen. Dan wordt oplossen van het probleem der onderbetaling van werknemers in arme landen ook een stuk gemakkelijker. (Nu al kan men vrijwillig, bijv. via het pin sparen dat de ABN Amro introduceerde, bij aankopen iets overmaken naar gindse pensioenfondsen of AOW systemen; dat vermindert de noodzaak om veel kinderen te hebben die gaan zorgen voor de oude dag). De brandstofprijs verdubbelen is gunstig voor lokale produktie en vermindert bovendien de files. Te onderzoeken is hoeveel minder grote handelaren dan over de wereldbol verslepen zullen. Hogere benzineprijs kun je terugverdienen door minder ijzer in de vorm van een overmatig grote zware auto heen en weer te slepen. Als er in het buitenland gekocht wordt verdwijnt een 40% aan sociale premies en loonbelasting in vreemde schatkisten. Daarom kan Amsterdam beter trams bestellen in Oost-Groningen waar men immers ook uitstekende kustvaarders weet te bouwen. Dienstauto’s voor de overheid mogen dus bruto een 40 % duurder zijn bij fabricage in eigen land en denk eens aan welke leuke modellen er dan kunnen komen. Ook een taxi van 5 mille voor in de stad in plaats van die voor veel mensen te dure Mercedessen. De minister van Verkeer verdient een schop onder de kont omdat arme mensen niet derde klas per trein kunnen reizen maar met de goedkope bus moeten, die veel langer onderweg is en minder comfort biedt. Dit alles is ook stof voor een nieuwe universiteit op de hoek van wad en Eems in een stadje dat tevens centrum voor de Eemshaven wordt en hierheen verplaatst vliegveld Eelde krijgt. Dat helpt om de relatieve armoe bovenop de aardgasbel te verminderen en de drukte in de Randstad te beteugelen. De betonbaronnen willen er thans een tunnel onder de Zuid-As à 2 miljard euro terwijl er veeleer een boulevard past met fraaie entree naar de hoofdstad. Logeert u liever in een sabbathsstad op 1000 meter hoogte met aangenaam klimaat, te bereiken per trein vanuit Paramaribo en Zanderij of zit u graag in die rottunnel. Bij 20 m/sec heeft een wegvak maximale capaciteit. (Meters /seconde zijn gunstig om je bewust te maken van veiligheidsaspecten). Naar Schiphol moet je het laatste je met de bus naar de incheckbalie; dan kun je net zo goed wat eerder in het openbaar vervoer stappen en is meer asfalt niet nodig. Te Soesterberg liggen twee kant en klare vliegbanen aan het spoor. Waarom die betonheren dan weer spekken te Lelystad?
Bij dit alles is info via de Triodosbank welkom. En wie helpt die nieuwe universiteit met aandacht voor zaken anders dan de kapitalistische wereld dienend van de grond te krijgen? Te beginnen via een Internet site. Zie voor meer http://www.janjitso.blogspot.com.


+ Toon alle 8 reacties