Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

interview

Op weg naar nul

Ivo Opstelten

Ivo Opstelten

Alle gebouwen in Nederland samen energieneutraal: in 2050 is het zover. Dat verwacht Ivo Opstelten, lector Nieuwe energie in de stad aan de Hogeschool Utrecht. “We zitten vlak voor de grote omslag, zeker als het gaat om de 7 miljoen woningen in ons land.”

Gebouwen in Nederland – van kantoren tot huizen en van ziekenhuizen tot scholen – veroorzaken gezamenlijk ongeveer eenderde van de CO2-uitstoot. Woningen alleen al zijn ‘goed’ voor ruim 15%. Ivo Opstelten: “Maar door positieve ontwikkelingen kan dat percentage de komende jaren flink dalen.”

Duurzaam renoveren

Bijna alle grote bouwbedrijven in Nederland werken momenteel aan kant-en-klaar-concepten om bestaande huizen volledig duurzaam te renoveren, vertelt Opstelten. “Vanaf volgend jaar komen ze op de markt. Dan kun je er als huiseigenaar voor kiezen om je woning energieneutraal te laten maken. Tegen lage kosten en met weinig rompslomp.” Opstelten is vanuit de Hogeschool Utrecht nauw betrokken bij de ontwikkeling van de concepten.

Wie tot nog toe zijn huis energieneutraal wilde maken, was op zichzelf aangewezen zegt Opstelten, die een aantal jaren terug zijn eigen huis uit 1939 volledig duurzaam renoveerde. “Energiekosten horen bij mij inmiddels tot het verleden. Door de verbouwing van mijn eigen huis, heb ik ervaren hoe lastig een duurzame renovatie kan zijn. Vooral omdat veel aannemers je door gebrek aan kennis niet echt kunnen helpen, en ook geen garanties op het resultaat kunnen geven. Je moet zelf beslissen welke energiemaatregelen je wilt nemen. Dat is ingewikkeld en schrikt mensen af, zeker omdat de benodigde investering niet gering is. Daarom is het positief dat er nu standaardconcepten op komst zijn.”

“Energiekosten horen bij mij tot het verleden”

Ivo Opstelten

Zo’n concept is een pakket met aanpassingen die aan de woning wordt gedaan, legt Opstelten uit. “Elk bouwbedrijf vult dat pakket anders in. De een legt sterk het accent op uitstekende isolatie, een ander vooral op installaties voor het opwekken van duurzame energie. Maar wat de maatregelen ook zijn, de kern is hetzelfde: de huiseigenaar krijgt de garantie dat hij bij gemiddeld gedrag, niet langer voor zijn energieverbruik hoeft te betalen.”

Hypotheek

Een duurzame renovatie kost straks zo’n 45.000 euro. Opstelten: “Daarvoor moet meestal een aparte financiering zoals een hypotheek worden afgesloten. Onderdeel van de standaardconcepten is dat de kosten voor rente en aflossing daarvan niet hoger zijn dan de uitgespaarde energierekening. Ondertussen wordt het huis door de renovatie wel veel comfortabeler en mooier, en dus ook meer waard. Zo doe je dus niet alleen iets voor het klimaat, maar ook voor je portemonnee.”

“Voor mij is juist die combinatie de drijfveer om me met het verduurzamen van de woningvoorraad bezig te houden”, zegt Opstelten. “Want ik denk dat we realistisch moeten zijn. De meeste mensen zullen geen grote investeringen in hun woning doen, wanneer ‘iets goeds doen voor klimaat en aarde’ hun enige motivatie is. Mensen kijken naar hun persoonlijke financiële situatie, en willen hun wooncomfort het liefst verbeteren zonder verhoging van de maandlasten. Die overwegingen zijn uiteindelijk bepalend voor het besluit om te investeren in hun woning.”

Banken

Zoals gezegd, is er voor een investering in de woning vaak een extra hypotheek nodig. En dat is volgens Opstelten nog een hobbel op weg naar grootschalige verduurzaming van de woningvoorraad. “Sinds de financiële crisis zijn banken terughoudend geworden bij het verstrekken van hypotheken. Er is ook sprake van striktere wet- en regelgeving die het voor banken lastiger maakt om een hypotheek uit te geven.”

ivo opstelten

IVO OPSTELTEN

CV
Ivo Opstelten

Natuurkundige Ivo Opstelten (1968) is programmaregisseur van de Energiesprong voor Platform31 en lector Nieuwe energie in de stad aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast is hij programmadirecteur bij het Centre of Expertise Smart Sustainable Cities. Hierin werkt de hogeschool samen met bedrijven bij het realiseren van duurzame steden. Opstelten renoveerde zijn eigen woning uit 1939. Het huis is nu energieneutraal. “Mijn woonlasten zijn gedaald. Het is inspirerend om bij te dragen aan de aanpak van het klimaatprobleem, zeker als het in financiële zin rendabel is.”

Toch geven de regels de nodige speelruimte, weet Opstelten. “Zo kunnen banken best een hogere hypotheek uitgeven wanneer de woningeigenaar kan laten zien dat hij aan de andere kant geen of een veel lagere maandelijkse energierekening krijgt. En dus ook de financiële ruimte heeft voor een wat hogere hypotheek. Banken moeten echter wel de bereidheid hebben om dergelijk maatwerk te leveren. De komende jaren zullen leren hoe zich dit gaat ontwikkelen.”

Energieakkoord

Terug naar de standaardpakketten die bouwbedrijven ontwikkelen voor het verduurzamen van woningen. Een onderdeel daarvan is de garantie dat de renovatie binnen maximaal tien werkdagen wordt uitgevoerd. Opstelten: “Sommige bouwbedrijven garanderen zelfs maximaal vijf werkdagen. Momenteel zijn bouwbedrijven volop bezig om hun concepten in de praktijk te testen. Ze voeren proefprojecten uit en passen op basis van hun ervaringen waar nodig een aantal zaken aan. De verwachting is dat de concepten vanaf 1 januari 2016 daadwerkelijk beschikbaar zijn.”

Die planning past in de doelstellingen die door het kabinet, bedrijfsleven, milieubeweging en anderen in 2013 zijn vastgelegd in het Energieakkoord. Opstelten: “Dat akkoord is in de Sociaal Economische Raad (SER) tot stand gekomen. Onderdeel ervan is de afspraak dat de woningvoorraad in Nederland in 2050 energieneutraal is. Een ambitieus doel, maar haalbaar met de geschetste ontwikkelingen.”

Innovatie

Voor het realiseren van die doelstelling, is het volgens Opstelten wel van belang om de duurzame renovaties in één keer goed te doen. “Een huis renoveer je gemiddeld genomen hoogstens eens in de 40 tot 45 jaar. Na zo’n periode zijn de ramen en kozijnen vaak aan vervanging toe, of is het tijd om de betimmering van het dak te vernieuwen.”

“Het is van belang dat huiseigenaren dit soort renovaties de komende jaren niet ‘standaard’ maar duurzaam uitvoeren. Of beter nog: dat duurzaam de standaard wordt. Juist daarop zijn de concepten die bouwbedrijven op de markt gaan brengen, ook gericht. Ze maken het voor woningeigenaren aantrekkelijk om de duurzame renovatie grondig aan te pakken, en niet te blijven steken bij een beperk aantal energiebesparende maatregelen, zoals alleen het plaatsen van dubbel of drievoudig glas. Dat zou immers een gemiste kans zijn, juist gezien de lange periode die er gemiddeld genomen overheen gaat voordat een huis opnieuw toe is aan een renovatie.”

De concepten die nu worden ontwikkeld, richten zich in eerste instantie op de ongeveer twee miljoen huizen uit de jaren vijftig tot tachtig. “Dat is bijna eenderde van de totale woningvoorraad”, vertelt Opstelten. “De energieprestatie van de meeste van deze huizen is matig tot slecht. En minstens zo belangrijk: veel van die huizen zijn sowieso toe aan een renovatie, zeker als het gaat om de huizen uit de jaren zeventig en tachtig. Veel daarvan zijn nu 30 tot 45 jaar oud en dus rijp voor een grondige aanpak.”

Vooroorlogs

Ook oudere huizen – grotendeels vooroorlogs – zijn de komende jaren in beeld als het gaat om verduurzaming. Opstelten: “Ook daarbij gaat het om een substantieel aantal huizen: ongeveer 20% van de totale woningvoorraad. Aan de meeste van die huizen is in de loop van de tijd al veel gebeurd. Zo heeft een deel ervan inmiddels dubbelglas. Alleen stamt dat glas vaak uit de laatste paar decennia van de vorige eeuw. Dat was de periode van de eerste generatie dubbelglas. Het is redelijk isolerend, maar zeker niet optimaal.”

Vooral de afgelopen tien jaar is op het gebied van isolerende en duurzame energietechnieken veel verbeterd. Opstelten: “De innovatie gaat razendsnel. Niet alleen als het gaat om glas, maar vooral rond een grondige aanpak van de ‘schil’ van het huis, zoals het isoleren van vloeren, muren en daken.”

Warmtepomp

Vergelijkbare snelle ontwikkelingen zien we op het gebied van de opwekking van duurzame energie, vertelt Opstelten. “Zo zijn er sinds een aantal jaar warmtepompen op de markt, die tegen lage verbruikskosten een woning optimaal kunnen verwarmen. Ook op het gebied van zonnepanelen en zonnecollectoren is veel verbeterd. De innovatie op dat vlak zit vooral in de productiemethode. Zo heeft efficiënte fabricage van zonnepanelen geleid tot een spectaculaire prijsdaling.”

“Je bent een dief van je portemonnee als je bij nieuwbouw niet gaat voor energieneutraal”

Ivo Opstelten

Daardoor is het plaatsen van zonnepanelen of zonnecollectoren voor veel particulieren en bedrijven een stuk aantrekkelijker geworden. Opstelten: “Daarbij is het van belang om te beseffen dat de plaatsing het best kan worden gecombineerd met integrale dakverbetering en -isolatie. Want als je dat laatste niet gelijktijdig met het plaatsen van zonnepanelen doet, staan die panelen een latere aanpak van het dak in de weg. Zowel letterlijk (fysiek) als figuurlijk (economisch en financieel).”

Huurwoningen

Niet alleen koopwoningen, ook bestaande huurhuizen worden energieneutraal gemaakt. Veel bouwbedrijven werken daarvoor samen met woningbouwcoöperaties. Opstelten: “In gemeenten zoals Heerhugowaard, Tilburg en Arnhem zijn volledige huizenblokken energieneutraal gerenoveerd. Ik verwacht de komende jaren veel nieuwe renovatieprojecten.”

Ook als het gaat om nieuwbouwhuizen (koop en huur), is de ontwikkeling veelbelovend. Opstelten: “Er worden jaarlijks zo’n 50.000 nieuwe woningen gebouwd. Veel van deze huizen zijn momenteel niet energieneutraal.”

Maar dat kan snel veranderen, zegt Opstelten. “Want het is nu al goed mogelijk om tegen geringe meerkosten een energieneutraal nieuwbouwhuis neer te zetten. Gemiddeld gaat het om een extra investering van 15.000 euro. Dat is weliswaar niet niks, maar de totale woonlasten (hypotheeklast plus energielast) zijn wel per direct lager dan in een standaard nieuwbouw woning. Dat maakt duurzaam bouwen tot een uitermate rendabele investering. Je bent eigenlijk een dief van je eigen portemonnee als je bij nieuwbouw niet meteen gaat voor volledig energieneutraal.”

Tekst: Tobias Reijngoud
Fotografie: Leendert Mulder

> Triodos Bank deelt de visie van Opstelten en stimuleert energiezuinige huiseigenaren met de Triodos Hypotheek voor duurzame woningen. Hoe energiezuiniger uw woning, hoe lager de rente die u betaalt.
> Wilt u weten welke bedrijven we financieren op het gebied van duurzaam vastgoed? Bekijk dan dit overzicht op Mijn Geld Gaat Goed.

 

5dingen.org5Dingen
Die ze je niet vertellen over de economie
en hoe jij die kunt veranderen

Het kan niemand ontgaan: de economie is aan vernieuwing toe. En dat is minder moeilijk dan je denkt. Want de economie is een optelsom van wat wij, met zijn allen, elke dag doen. Dus als wij samen iets anders doen dan we gewend waren, kunnen we de economie veranderen. Beter maken. Eerlijker. Dat gebeurt al en steeds vaker. Meer mensen bewust maken van hun rol hierin, dat is het idee achter de 5 dingen van Triodos Bank. Want echt, je bent tot veel meer in staat dan je denkt.
Ga naar 5dingen.org

Wat vind je van "Op weg naar nul"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in