Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

Achtergrond

Parels van de stad

Herstel van monumentale gebouwen

Herstel van monumentale gebouwen

Ze bepalen het gezicht van een stad. En achter de deuren van monumentale panden schuilen bijzondere verhalen. Omdat historische gebouwen van grote waarde zijn voor een stad, financiert Triodos Bank een aantal stadsherstelorganisaties.

“Monumentale gebouwen hebben hun bestaansrecht bewezen. Letterlijk. Want ze staan er soms al eeuwen. Vaak gaat het om markante gebouwen waar mensen zich mee verbonden voelen en die het gezicht van een stad bepalen.” Steven Rietberg, relatiemanager Duurzaam Vastgoed legt uit waarom Triodos Bank zich inzet voor de renovatie van historische panden.

In veel steden vind je organisaties die zich daarvoor inzetten. Bij de landelijke federatie zijn zo’n 40 stadsherstelorganisaties aangesloten. Ze kopen monumenten, restaureren ze, en maken er als dat kan zelfs energiezuinige gebouwen van. Vervolgens worden de panden verhuurd. In de meeste gevallen gaat het om woonhuizen of appartementen, maar soms ook om panden voor bedrijven of culturele instellingen.”

De gerenoveerde gebouwen worden zelden verkocht. Want het bezit van vastgoed vormt een stevige financiële basis van de stadsherstelorganisaties. Rietberg: “Door de gebouwen in eigendom te houden, garanderen ze bovendien verantwoord beheer voor de lange termijn.” Triodos Bank is als financier betrokken bij energiezuinige renovatieprojecten van stadsherstelorganisaties in Deventer, Utrecht, Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Behoud en herstel van monumentale gebouwen is een bijdrage aan de kwaliteit van leven van de samenleving, en sluit naadloos aan bij de missie van Triodos Bank.

Rietberg: “Door de gebouwen in eigen­dom te houden, garanderen ze boven­dien verantwoord beheer voor de lange termijn.” Triodos Bank is als financier betrokken bij energiezuinige renovatie­projecten van onder meer stadsherstelorganisaties in Deventer, Utrecht, Den Haag, Rotter­dam en Amsterdam. Behoud en herstel van monumentale gebouwen is een bijdrage aan de kwaliteit van leven van de samenleving, en dat sluit naadloos aan bij de missie van Triodos Bank.

Wederopbouw

Veel stadsherstelorganisaties stammen uit de periode van de wederopbouw, vertelt Rietberg. “Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw kregen ze de wind in de rug. In die periode hadden veel gemeenten plannen om delen van binnensteden af te breken en te vervangen door nieuwbouw. Veel organisaties voor stadsherstel kwamen voort uit verzet tegen die moderniseringsdrift.”

Zo stond bijvoorbeeld in Deventer de gedeeltelijke sloop van de binnenstad op de agenda, weet Evert-Jan Eggink, directeur van de stadsherstelorganisatie van de Hanzestad: nv Bergkwartier. Triodos Bank financiert de renovatie van verschillende panden van de nv, waaronder een oude school, een schuilkerk en een voormalige graanfabriek. Die worden omgebouwd tot energiezuinige appartementen en bedrijfspanden.

“De waarde van monumenten zit hem voor een belangrijk deel in de bijdrage van de gebouwen aan de leefbaarheid van de stad.”

Rianne Koster

Eggink: “Onze organisatie is in 1968 opgericht door een aantal notabelen van de stad. Ze verzetten zich tegen de plannen van het gemeentebestuur om een nieuwe toegangsweg aan te leggen door de historische binnenstad en de middeleeuwse wijk in het centrum: het Bergkwartier. Die plannen tekenen de tijdgeest van de wederopbouw. Alles moest nieuw.”

stadsherstel

Het Bergkwartier in Deventer

Net als in veel andere steden, kocht de organisatie in Deventer huizen op in het historische centrum, vertelt Eggink. “Zo staken we een spaak in het wiel van de gemeentelijke plannen. Ondertussen werd de organisatie verder uitgebouwd tot een nv waar particulieren en bedrijven aandeelhouder van konden worden. Inmiddels hebben we vijf grote verzekeringsmaatschappijen als aandeelhouder aan ons gebonden. En er zijn onder de aandeelhouders veel betrokken burgers van de stad. We worden gedragen door de samenleving, net als collega-organisaties elders.”

Ook de gemeente Deventer is al lang aandeelhouder van de plaatselijke stadsherstelorganisatie, zoals andere gemeenten dat vaak ook zijn van de organisatie in hun stad. “Want sinds de jaren zestig zijn de tijden veranderd”, zegt Rietberg van Triodos Bank. “De waarde van historische panden staat inmiddels buiten kijf.”

Eigen kracht

Die waarde zit hem zoals gezegd grotendeels in de bijdrage aan de leefbaarheid en de belevingswaarde van de stad. Dat vertelt Rianne Koster, relatiemanager Duurzaam Vastgoed bij Triodos Bank. “Monumenten bepalen het historisch aangezicht van de stad. De grotere panden bieden bovendien vaak unieke mogelijkheden voor culturele en commerciële activiteiten. Denk aan kerken die worden gebruikt voor concerten en tentoonstellingen. Of aan industrieel erfgoed dat wordt herontwikkeld voor commerciële functies. Ook dergelijke functies vergroten de aantrekkelijkheid van een stad. Dat is voor Triodos Bank een belangrijk motief voor het financieren van stadsherstelorganisaties en van de duurzame renovatie van monumenten.”

beukenrode-blog-1

Het Jachthuis op Landgoed Beukenrode werd in 1872 gebouwd in Italiaanse neorenaissance stijl. Het wordt nu gerenoveerd tot onder andere trouw- en vergaderlocatie.

Zo is de bank als financier betrokken bij de renovatie van Jachthuis Beukenrode, een negentiende eeuws landhuis in Doorn. Beukenrode is een Rijksmonument. Het is ooit als particulier woonhuis gebouwd, maar inmiddels is het pand en het omringende landgoed een gewilde locatie voor conferenties en bruiloften. Dat vertelt Daan Bruggink van ORGA Architect, het bureau dat de renovatie leidt. Het gerenoveerde pand wordt in 2016 opgeleverd.

Bruggink: “Wij gaan uit van de eigen kracht van het pand. Dat betekent bijvoorbeeld dat we geen moderne klimaatinstallatie hebben geplaatst om het gebouw te koelen en te ventileren. In plaats daarvan hebben we er voor gezorgd dat de schuiframen van het pand weer gewoon open kunnen. Die ramen waren in het verleden vastgeschroefd, terwijl je met het openschuiven van een raam vaak tot een aangenamere temperatuur kan komen.”
Ook zijn de oorspronkelijke Louvre luiken voor de ramen weer teruggebracht, vertelt Bruggink. “Die luiken waren er in het verleden allemaal afgehaald, maar ze zijn gewoon heel functioneel als zonwering.” Het gerenoveerde pand wordt straks verwarmd door een houtgestookte cv-ketel. “De ketel is zeer zuinig”, vertelt Bruggink. “Hij wordt grotendeels gestookt met hout van het landgoed zelf. In die zin is de verwarming van het pand zelfvoorzienend. Er is weinig van elders aangevoerd hout nodig. Dat scheelt stookkosten en CO2-uitstoot.”

 

Versterken van kwaliteit

Een ander project met betrokkenheid van Triodos Bank, is de energiezuinige restauratie van Brigittenstraat 20: een zeventiende eeuws pand in de Utrechtse binnenstad. De renovatie stond onder leiding van Het Utrechts Monumentenfonds en werd in 2015 afgerond.

stadsherstel

In de Brigittenstraat in Utrecht staat een groot herenhuis waar in de Tweede Wereld¬oorlog een geheime telefooncentrale van het verzet gehuisvest was. Op deze foto bezoekt Prins Bernhard de geheime ruimte na de bevrijding.

“Met veel passie, energie en doorzettingsvermogen hebben we tijdens de voorbereidingen en de uitvoering gezorgd voor het versterken van de kwaliteit en de energiezuinigheid van het bouwwerk.” Dat vertelt directeur Hilde van Werven, directeur van Het Utrechts Monumentenfonds. “In het gerenoveerde pand zitten acht appartementen. Het pand is zeer energiezuinig, en dat is in de monumentenwereld zeker een bijzondere prestatie. We wilden van dit pand een voorbeeldproject en inspiratieplek maken op het gebied van energiezuinigheid. Onze organisatie streeft er naar om daarmee onderscheidend te zijn, en wil een voortrekkersrol spelen als het gaat om het energiezuinig renoveren van monumenten.”

Tijdens de voorbereidingen van het project lag de ambitie op een hoog niveau, vertelt Van Werven. “We richtten ons op het realiseren van een vrijwel energieneutraal pand. Maar die ambitie bleek voor een monument in de binnenstad bij nader inzien vrijwel onhaalbaar.” Dat komt doordat monumenten vaak wettelijk beschermd zijn. Dat betekent dat er bij de renovatie rekening moet worden gehouden met bijzondere regelgeving. Van Werven: “Wel is het gelukt om het pand deels zelfvoorzienend te maken als het gaat om energiegebruik. Het heeft nu een Energielabel B”.

Ondanks de beschermde status van veel monumenten, kom je op het gebied van energiebesparende maatregelen een heel eind. Dat is de ervaring van Van Werven. “Als je maar met de juiste partners samenwerkt. In ons geval hebben we samen opgetrokken met duurzaam energiebedrijf Frog Energy en technisch aannemer TBK Holland. In de Brigittenstraat zijn zonnepanelen geplaatst op het dak. Dat kan vaak niet bij een monument. Maar in dit geval hebben we toestemming van de gemeente gekregen omdat de zonnepanelen vanaf de straat niet zichtbaar zijn. Door het dak en de vloeren met dunne materialen te isoleren, boeken we veel winst, en wordt het karakter van het gebouw niet aangetast. Verder is voor de verwarming onder meer gebruik gemaakt van een energie zuinige lucht-water warmtepomp die energie onttrekt uit de buitenlucht.”

Rijke historie

Stadsherstelorganisaties draaiden tot een aantal jaren geleden voor een belangrijk deel op overheidssubsidies. “Maar gemeenten bezuinigen en de subsidiekraan wordt steeds verder dichtgedraaid”, zegt Koster. “De rol van banken wordt daarmee groter. Net als die van bijvoorbeeld het Nationaal Restauratiefonds: een stichting die tegen lage rente kredieten verstrekt voor het renoveren van monumenten.”

“Voor een stad als Utrecht met haar rijke historie, is goed beheer van monumentaal erfgoed essentieel.”

Kees Geldof

Dat gemeenten terughoudend zijn met subsidies, betekent niet dat ze het belang van monumenten niet inzien. Integendeel, benadrukt de Utrechtse wethouder Kees Geldof. “Voor een stad als Utrecht met haar rijke historie, is goed beheer van monumentaal erfgoed essentieel. Maar niet alleen dat: we willen ook dat de historische panden een functie krijgen die past in deze tijd. Renoveren zonder dat het gebouw een actuele invulling krijgt, heeft weinig zin.”

Utrecht heeft een monumentenfonds waar vastgoedbeheerders tegen gunstige voorwaarden een lening kunnen afsluiten voor een renovatie. Geldof: “Juist vanwege die gunstige voorwaarden heeft zo’n fonds een belangrijke financieringsfunctie, naast die van banken. Verder heeft de gemeente een speciale afdeling die adviseert over renovatie en over de mogelijkheden om bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen te treffen in monumenten. Utrecht heeft dus ruim aandacht voor goed monumentenbeheer, net als veel andere gemeenten. Monumentale gebouwen zijn de pareltjes van de stad.”

Wilt u weten welke organisaties Triodos Bank financiert op het gebied van Duurzaam Vastgoed? Kijk dan op www.triodos.nl/mijngeldgaatgoed

Tekst: Tobias Reijngoud
Fotografie: Daan Dolmans/ Rutger Oosterhoff/Guus Degen

Wat vind je van "Parels van de stad"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in

Carl-peter Goossen 4 jaar geleden

Ik ben het er helemaal mee eens om deze parels te kunnen behouden. Binnen het stadsherstel moet je wel ruimte geven aan goede energie besparing. Daarom wil ik jullie graag attenderen op het grote handboek van het EU onderzoek cultuurhistorische monumenten behouden van 3enCult : http://www.3encult.eu/en/newsevents/all/NewsDetails.html?entryid=110916 dit is echt een aanrader en wij als Triodos gebruiker kunnen jullie daar goed mee helpen!

Pieter 4 jaar geleden

Mooie showcases, en ook mooi dat moderne bouwinitiatieven zo ondersteund kunnen worden. Dat is een kant van de medaille, het mooie mooi behouden. Maar is het ook nodig om het lelijke te verfraaien of op te ruimen? Zo ken ik industrieterreinen die het aanzien niet waard zijn en waarvan de helft leef staat. Voor mij is dat de andere kant van de medaille die minstens zo veel effect oplevert. Participeert Triodos daar ook in?

Duurzaam erfgoed is zijn tijd ver vooruit | Triodos Bank 4 jaar geleden

[…] duurzame ondernemers op het gebied van duurzaam vastgoed, zoals de Hallen in Amsterdam en NV Bergkwartier in Deventer. Kijk ook op onze website om te zien welke ondernemers Triodos Bank nog meer […]