Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

interview

Onze kunst is om misstanden smoel te geven

Nederlanders in beweging brengen

Nederlanders in beweging brengen

Als één organisatie weet hoe je Nederlanders in beweging brengt, dan is dat Wakker Dier wel. De dierenbeschermers zetten gerichte, meestal offensieve, publiciteit in als wapen tegen dierenleed.  “Belachelijk dat een kilo kipfilet goedkoper is dan een kilo druiven.”

De stemming in het Amsterdamse pand van Wakker Dier is opperbest. Oorzaak: een doorbraak in de strijd tegen de plofkip. Supermarktketen Jumbo brengt sinds oktober een betere kip op de markt. Deze heeft ruim de helft meer leefruimte dan de met antibiotica volgepropte plofkip. Een veelbetekenende stap van Jumbo. Het om zijn confronterende reclames bekendstaande Wakker Dier prijst de retailer dan ook in krantenadvertenties. “Wij doen niet alleen aan shamen maar ook aan famen. En we wilden Jumbo hiervoor graag in het zonnetje zetten. Want dit besluit betekent dat 20 miljoen kippen het beter krijgen,” vertelt Arthur Wiltink, sinds 2006 directeur van Wakker Dier. Hij beleeft naar eigen zeggen een tweede leven in dienst van een goed doel, na een loopbaan als consumentenmarketeer bij Unilever.

“De rol van supermarkten verandert. Ze zijn niet langer het doorgeefluik van de voedingsindustrie.”

Zijn collega, campagneleider Hanneke van Ormondt – een biologe die zich eerder inzette voor stichting AAP – legt uit waarom het besluit van Jumbo een echte doorbraak is. “De plofkipdiscussie leek te smoren met een onderlinge afspraak tussen supermarkten. Die ging over een kip die slechts elf procent meer ruimte krijgt dan de plofkip. Dat was geen echte verbetering, terwijl de supermarkten het wel zo brachten. Wij hebben die kip tot ‘flopkip’ gedoopt. We waren heel blij dat Jumbo dit pact brak. En dat ze durfden te zeggen: onze kip is wel wat duurder, maar beter af. Daardoor is de discussie niet blijven steken bij de flopkip.” Wiltink: “De rol van supermarkten verandert. Ze zijn niet langer het doorgeefluik van de voedingsindustrie. Jumbo loopt hierin voorop.”

wakker dier

De plofkip is het meest gehouden dier in Nederland. In 6 weken tijd wordt een kuikentje van 50 gram vetgemest tot een kip van ruim 2 kilo. Deze snelle groei zorgt voor welzijnsproblemen. Daarom voert Wakker Dier campagne om een einde te maken aan de verkoop van vlees van ‘plofkippen’.

Het tij keert

Wakker Dier streeft naar een respectvolle behandeling van dieren in de vee-industrie. Ze heeft zichzelf ten doel gesteld om de consumptie van vlees in Nederland in 2030 met een kwart terug te dringen. Bij de oprichting in 1997, tijdens de Varkenspestuitbraak, leek zoiets nog onhaalbaar, stelt Wiltink. “Ondanks toenemende verontwaardiging over dieronvriendelijke toestanden, leek de vee-industrie alleen maar te groeien. Maar in de loop van het nieuwe millennium is het tij gekeerd.”
Welke indicaties heeft hij daarvoor? “De publieke opinie raakt steeds meer gekant tegen massaproductie met onnodig veel dierenleed. Het is langzamerhand hip geworden om voor deze zaak te strijden, ongeacht politieke ideologie. Denk maar aan iemand als de rechtse Jort Kelder die het opneemt voor dieren. Ook merk je dat de vleesconsumptie daalt. Die is teruggelopen van 86 kilogram per persoon per jaar in 2010 naar 82 in 2013. En tot slot stijgt het aandeel van vlees met een keurmerk.”
Daarmee zijn we gekomen bij een ander doel van Wakker Dier voor 2030. Ze willen dat dan alle vlees minimaal één ster heeft van het Beter Leven-keurmerk. Volgens Van Ormondt speelt dit keurmerk een cruciale rol in de veranderingen die nu gaande zijn. “Het Beter Leven-keurmerk geeft producenten en retailers een handelingsperspectief. Ze kunnen zich stapsgewijs verbeteren. Met varkensvlees zijn we goed op weg. En ook met kip zit er nu beweging in.”

Eén boom is al te duur

Het succes van Wakker Dier is te danken aan een gefocuste strategie. De organisatie definieert een haalbaar doel, kiest een kleine groep in de keten die echt iets kan veranderen en bijt zich vast tot het doel is bereikt. De beperkte middelen (donaties 2013: 2,1 miljoen euro) gaan vooral naar communicatiemiddelen gericht op verandering bij grote spelers in retail en de voedingsindustrie.

Waarom die sterke focus? Wiltink: “Dierenleed is geen consumptie-issue maar een aanbod-issue. Consumenten kiezen uit wat er in de winkels ligt.” Van Ormondt: “En het bedrijfsleven kan direct iets aan het aanbod veranderen, boeren en burgers niet.’ Wiltink beklemtoont dat zijn organisatie niet tegen boeren of vlees eten is. “We staan voor minder en beter vlees. Het grote probleem is de enorme efficiency en het productdenken in de industrie. We zijn daardoor de voeling met de oorsprong van ons voedsel kwijtgeraakt. Er moet weer waarde terug in de keten. Dat is ook goed voor de meeste boeren. Dankzij minimale marges zien zij zich gedwongen om mee te doen met het efficiencydenken. Een boom in een wei om een koe wat schaduw te geven is al te duur.”

“We leven louter van donaties en willen geen subsidies van de overheid. Dat geeft ons meer moreel gezag op het moment dat wij anderen aanspreken op hun gedrag.”

Wiltink noemt de vleesindustrie qua marges en toegevoegde waarde ‘de meest mislukte sector’. “Het is toch belachelijk dat een liter cola, suikerwater dus, duurder is dan een liter melk? Terwijl je voor dat laatste dieren moet houden en verzorgen? Hetzelfde geldt voor het feit dat een kilo kipfilet in de aanbieding vaak goedkoper is dan een kilo druiven. Je hoeft geen econoom te zijn om te zien dat dit niet normaal is. De truc is dat de maatschappelijke kosten eruit zijn weggehaald. Je betaalt niet de echte prijs. De kosten voor de schade die dit aanricht aan milieu en dieren zitten daar niet in.”

wakker dier

Arthur Wiltink en Hanneke van Ormondt

Achilleshiel

Aan de oneliners van Wiltink is te merken dat communicatie het wapen van Wakker Dier is. In tekst en beeld laat de organisatie ongemakkelijke waarheden achter voeding zien. Wiltink: “Onze kunst is om misstanden smoel te geven.”  Van Ormondt: “Zoals we dat hebben gedaan met legbatterijeieren, onverdoofd castreren van biggen en sinds 2012 de plofkip. We kiezen steeds voor één grote campagne. Daarnaast doen we kleinere campagnes, zoals nu voor minimaal 1-ster varkensvlees. Supermarkten zijn om, nu alle A-merken nog. Degene die niet omgaan, oormerken we publiekelijk als achterblijvers.” In de strijd tegen de misstanden wordt de achterban ook regelmatig in stelling gebracht. Zoals toen Albert Heijn een Facebook-pagina lanceerde. De eerste drie dagen stond deze vol met plofkipreacties van Wakker Dier-aanhangers.

De aanvallende aanpak van Wakker Dier is hun kracht, maar ook een achilleshiel. “Onze effectiviteit staat of valt bij onze geloofwaardigheid,” weet Wiltink. Reden voor de organisatie om gedegen feitenonderzoek te doen en alles wat ze beweren door een advocaat te laten controleren. Ook is het belangrijk om onafhankelijk te zijn en te blijven, vindt de directeur. “We houden onze eigen broek op. We leven louter van donaties en willen geen subsidies van de overheid. Dat geeft ons meer moreel gezag op het moment dat wij anderen aanspreken op hun gedrag. Omgekeerd zijn wij ook aan te spreken, bijvoorbeeld op onze maatschappelijke verantwoordelijkheid. We hebben ons mvo-beleid op orde, met bijvoorbeeld transparante verslaglegging. En we proberen een goed voorbeeld te zijn qua duurzame bedrijfsvoering.” Ze prikkelen andere goede doelen om hetzelfde te doen. Want Wakker Dier weet als geen ander dat als je maar vaak prikt dat er dan uiteindelijk iets in beweging komt.

WWW.WAKKERDIER.NL

Tekst: Joost Bijlsma
Fotografie: Duco de Vries

Wat vind je van "Onze kunst is om misstanden smoel te geven"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in