Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Sluiten

interview

“We halen de duurzame ambities niet zonder initiatieven van burgers”

Hoe we de klimaatdoelen halen volgens Itske Lulof van Triodos Bank

Hoe we de klimaatdoelen halen volgens Itske Lulof van Triodos Bank

Itske Lulof, directeur Energie & Klimaat bij Triodos Bank, is haar hele leven al bezig met het thema energie. “Mijn vader kookt liever op gas: dat was de titel van een natuurkundewerkstuk dat ik in de jaren 80 schreef op de middelbare school. Maar toen trok ik nog wel de verkeerde conclusie.”

Want de conclusie van dat werkstuk luidde: je kunt beter op aardgas koken dan elektrisch. “Gas leek me efficiënter en milieuvriendelijker. Inmiddels weet ik wel beter. Zie die conclusie maar als een jeugdzonde”, lacht Lulof. “Elektrisch koken is trouwens veel efficiënter geworden met inductie.”

Eigen moestuin

Als directeur Energie & Klimaat houdt Lulof zich dagelijks bezig met misschien wel het belangrijkste maatschappelijke thema van de komende jaren en decennia: de energietransitie. Oftewel de omschakeling van fossiele energiebronnen zoals olie en gas, naar duurzame bronnen. Lulof: “Dat thema is nauw verbonden met het hart van Triodos Bank. We begonnen ermee. Triodos Bank was begin jaren 80 de eerste financier van windenergie in Nederland.”

“Als kind woonde ik op een boerderij die door mijn ouders zo verbouwd was dat we bijna zelfvoorzienend konden leven”

Maar duurzame energie ligt ook Lulof zélf na aan het hart. “De aandacht voor duurzaamheid kreeg ik met de paplepel ingegoten”, vertelt ze. “Als kind woonde ik op een boerderij die door mijn ouders zo verbouwd was dat we bijna zelfvoorzienend konden leven. Ik herinner me bijvoorbeeld dat we avondenlang bespraken welke kachel we het beste konden aanschaffen. Die moest zo min mogelijk verbranden maar wel zo veel mogelijk warmte opleveren. We aten groente en fruit uit onze eigen moestuin, hadden kippen voor de eieren, schapen voor wol, en geiten voor de melk.”

Het grote belang van kleinere projecten

Installateurs van Zelfstroom monteren zonnepanelen op een dak Triodos Bank

Er zijn in Nederland 3,3 miljoen koopwoningen met een eigen dak. Op nog maar 10% van die daken liggen zonnepanelen. “Wij willen daar 100% van maken”, zegt Bram Leijten van Zelfstroom, dat zonnepanelen verhuurt en verkoopt aan huiseigenaren.

Lulof studeerde Oost-Europese studies en Energie & Milieukunde. Ze was activistisch vertelt ze. “Ik probeerde iedereen tot een milieubewuste levenswijze te bekeren.” Ze vertrok naar haar studie naar Rusland om de vervuiling van de Wolgarivier te bestrijden.

En toen ze terugkwam in Nederland ging ze aan de slag om innovatieve en duurzame ondernemingen te financieren. Haar baan bij Triodos Bank later paste goed in dit plaatje. Lulof geeft aan dat ze milder werd en minder activistisch. “Investeren in duurzame energie is effectiever dan protesteren.”

Lulof werkte zeven jaar bij Triodos Bank als fondsmanager van Triodos Groenfonds. Dat belegt onder meer in duurzame energie, duurzaam bouwen en biologische landbouw. Sinds vorig jaar is Lulof directeur Energie & Klimaat bij Triodos Investment Management, de beleggingstak van Triodos Bank.

C.V.
Itske Lulof

Itske Lulof (1968) is Directeur Energie & Klimaat bij Triodos Investment Management. Ze studeerde Oost-Europese studies en Energie & Milieukunde. Van 2010 tot 2017 was ze fondsmanager van Triodos Groenfonds. Lulof werkte eerder bij Stichting DOEN, en was nauw betrokken bij de totstandkoming van het SER-energieakkoord in 2013.

“De energietransitie is weliswaar hét onderwerp van de toekomst, toch hebben we de afgelopen maanden binnen Triodos Bank besproken in hoeverre we er ons als bank eigenlijk mee moeten blijven bemoeien. Het is inmiddels zo’n groot en ‘normaal’ thema, dat ook grote banken en pensioenfondsen het volop financieren. Denk daarbij aan nieuwe windmolenparken op zee. Daarom was het de vraag wat de toegevoegde waarde van Triodos Bank eigenlijk is. Moeten we niet extra inzetten op thema’s die andere financiers nog vaak laten liggen, zoals projecten op het gebied van biodiversiteit?”

Vier turbines van Deltawind in aanbouw Triodos Bank

De vier nieuwe molens van Battenoert, Deltawind.

Triodos Bank financiert momenteel vooral middelgrote duurzame energieprojecten. Lulof: “Dan gaat het bijvoorbeeld om lokale parken voor wind- of zonne-energie. De conclusie van onze discussie was dat dergelijke projecten júist een grote toegevoegde waarde hebben. Ik ben ervan overtuigd dat duurzame initiatieven van burgers, bedrijven en gemeenten de komende jaren gezamenlijk een grote bijdrage zullen leveren aan de energietransitie. We halen de duurzame ambities niet zonder dergelijke projecten. Overigens: in aantallen projecten zijn we voor het derde jaar op rij grootste financier van duurzame energie.”

Toch heeft Triodos Bank onlangs het eerste windpark op zee gefinancierd. Dit park in de Duitse Noordzee voorziet meteen 400.000 huishoudens van energie. “Want het is echt nu of nooit met het Klimaatakkoord. Als we de komende jaren niet heel fors financieren en investeren in duurzame energie gaan we de doelstellingen uit Parijs niet halen”, aldus Lulof.

Kunnen kleinere projecten mensen ook extra motiveren? Ze staan dichtbij.

“Absoluut. Burgers en bedrijven wíllen ook zelf aan de slag. Dan is het van belang dat ze ook de mogelijkheden hebben om projecten te realiseren. Als bank willen we de beweging naar een duurzame samenleving financieren en ondersteunen.

Zo financierde Triodos Groenfonds in 2015 de bouw van windmolenpark Battenoert op Goeree-Overflakkee. Het ging om het vervangen van zeven oude windmolens door vier nieuwe. Battenoert is eigendom van Deltawind, een duurzame energie-coöperatie van bewoners. De vier nieuwe molens leveren stroom voor 11.000 huishoudens.”

Zo’n coöperatie wordt gedragen door bewuste burgers. Hoe staat het in het algemeen met het draagvlak voor de transitie naar duurzame energie?

“Er is in en korte tijd veel veranderd. Nog maar een paar jaar terug werd het onderwerp ook in de politiek vaak nog wat weggewuifd. Dat is inmiddels totaal anders. Het besef dat we snel moeten omschakelen naar duurzame energie, wordt breed gedeeld. Dat begon bij het klimaatakkoord van Parijs van 2015. En specifiek voor Nederland geldt dat de aardbevingen in Groningen klip en klaar duidelijk maken dat we niet door kunnen op de weg van fossiele brandstoffen.”

Marjolein Smeele van drijvende wijk Schoonschip bij de Ceuvel Triodos Bank

Marjolein Scheele is een van de initiatiefnemers van Schoonschip, de meest duurzame drijvende wijk van Europa. De wijk komt te liggen in Amsterdam-Noord waar ongeveer 100 mensen 30 verschillende boten betrekken.

Volgens Lulof pakt het nieuwe kabinet de zaken stevig aan. “Het is goed om te zien dat nu wordt ingezet op een nationaal klimaatakkoord rond de zomer van dit jaar. Dat akkoord is de nationale uitwerking van de Parijs-doelstellingen, en moet leiden tot een reductie van de CO2-uitstoot in 2030 met minimaal 49%.” De uitwerking van het klimaatakkoord staat onder leiding van onder meer de oud-politici Diederik Samsom, Ed Nijpels, en Kees Vendrik. Vendrik is ook hoofdeconoom van Triodos Bank. Lulof zelf zit in de taakgroep financiering van de energietransitie.

Zo’n nationaal klimaatplan met duidelijke doelen, is volgens Lulof noodzakelijk om de transitie tot een succes te maken. “Alles staat of valt bij helder en voorspelbaar overheidsbeleid. Want pas als burgers, bedrijven en lagere overheden weten wat de CO2-doelstellingen zijn, wordt duidelijk welke verplichtingen hiermee gepaard gaan. Maar ook welke marktkansen dit biedt en gaan ze grootschalig investeren in de maatregelen om die te realiseren. Bovendien kun je op basis van een doel op de lange termijn – zoals die 49% reductie in 2030 – terugrekenen en bepalen welke maatregelen nú en de komende paar jaar noodzakelijk zijn.”

Meepraten over het Klimaatakkoord?
Kom naar ons event in Pakhuis de Zwijger

Op donderdagavond 14 juni organiseert Pakhuis de Zwijger samen met Triodos Bank Het Klimaatakkoord – Nu of nooit. Hoe gaan we de klimaatdoelen halen? De avond is gratis te bezoeken. Bekijk het programma en meld je aan>

Het bewustzijn groeit dus. Maar tegelijkertijd is er nog een lange weg te gaan. Slechts 6% van het energieverbruik in Nederland is afkomstig van duurzame bronnen, blijkt uit cijfers van het CBS. Op wat voor projecten wil Triodos Bank zich als financier de komende jaren richten?

“Naast het blijven financieren van projecten voor wind- of zonne-energie, richten we ons de komende jaren vooral op het mogelijk maken van energiebesparing in het midden- en kleinbedrijf (MKB). Op dat vlak is nog ontzettend veel nodig.”

Twee mensen op een windmolen Vestas Triodos Bank

Vestas plaatst en onderhoudt windmolens in Europa, Noord- en Zuid Amerika en Azië. Vestas bestaat inmiddels 70 jaar en bouwt sinds 1979 windmolens in Nederland. In totaal heeft Vestas meer dan 54.000 windmolens geplaatst, waarvan meer dan 1.350 in Nederland.

“Veel ondernemers zoals winkeliers en dienstverleners, hebben niet de kennis en de middelen om fors te investeren in betere isolatie van hun gebouwen, of in zonnepanelen of een warmtepomp.

Daarom zie je nu gespecialiseerde bedrijven opkomen, zoals Fit Our Future, die een volledig duurzaam-energieplan uitwerken voor ondernemers, en dat vervolgens desgewenst ook realiseren. MKB’ers zijn daarmee ‘ontzorgd’. Ze kunnen het uitvoeren van de duurzame maatregelen aan hun gebouw overlaten aan een specialist. Als bank zoeken we mogelijkheden om juist dit soort gespecialiseerde bedrijven te financieren. Ze bundelen kennis en veranderkracht, en geven zo de energietransitie een flinke duw in de goede richting.”

“Ook aan het verduurzamen van huishoudens wil Triodos Bank de komende periode extra aandacht besteden”, zegt Lulof. “Dat doen we voornamelijk met onze hypotheekverstrekking. We koppelen de hoogte van de hypotheekrente aan het energielabel van de woning. Woningeigenaren die investeren in duurzame maatregelen en hun huis energiezuiniger maken, betalen een lagere rente. Sinds mei hebben we er een extra stimulans aan toegevoegd: bij het afsluiten van een Triodos Hypotheek, kun je voordelig een bedrag lenen om je huis te verduurzamen.”

Lulof geeft daarnaast ook nog aan dat het super belangrijk is dat er wordt geïnvesteerd in ode opslag van elektriciteit. “Door de omslag van gas naar elektriciteit zijn we steeds afhankelijker van het elektriciteitsnet en moeten er meer mogelijkheden ontwikkeld worden om die elektriciteit op te kunnen slaan. Daar zetten we nu meer op in.”

Wat zijn de lastige vragen en dillema’s als het gaat om de energietransitie?

“De betaalbaarheid is een lastig punt, ook voor burgers. Wil je een woonhuis energieneutraal maken, dan zijn er forse investeringen nodig. Het kan gaan om duizenden euro’s, nodig voor isolatie of voor de aanleg van een warmtepomp ter vervanging van een cv-ketel op aardgas. De vraag is wie dat allemaal gaat betalen. Er zijn veel mensen die de ruimte niet hebben voor dergelijke investeringen. Toch zijn ze nodig. Daarom zit in de taakgroep financiering van het Klimaatakkoord. Hier doorbreken we dit dilemma en bedenken we innovatieve financieringsconstructies om het voor iedereen betaalbaar te maken.”

“De aardbevingen in Groningen maken klip en klaar duidelijk dat we niet door kunnen op de weg van fossiele brandstoffen”

“Ik denk dat het goed is om met de huizen van woningbouwcoöperaties te beginnen. Dan gaat het om ongeveer een derde van de totale woningvoorraad: zo’n 2,2 miljoen huizen. Coöperaties zijn in staat om hele huizenblokken of wijken in één keer aan te pakken, en dat kan relatief goedkoop. Bovendien kunnen banken en andere financiers makkelijker grote duurzame renovatieprojecten financieren, dan allemaal individuele projecten. Het collectief verduurzamen van sociale huurwoningen, leidt ongetwijfeld tot de nieuwe innovaties. Die kunnen dan in een latere fase ook grootschalig worden toegepast door particuliere woningeigenaren.”

Want, zegt Lulof, “uiteindelijk kan niemand zich onttrekken aan de energietransitie. Het gaat ons allemaal aan. De tijd is voorbij dat je als burger of ondernemer kon zeggen: verduurzaming, daar heb ik niets mee. Steeds meer mensen zijn zich daarvan bewust, en dat groeiende bewustzijn geeft energie aan positieve verandering.”

Het Klimaatakkoord
& Triodos Bank

Op dit moment worden er door bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties afspraken gemaakt hoe we in Nederland minder broeikasgas kunnen uitstoten. In het Klimaatakkoord van Parijs is afgesproken de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden Celsius te beperken. Het doel voor Nederland is om in 2030 de uitstoot van CO2 te halveren ten opzichte van 1990. Om hier duidelijke afspraken over te maken worden er doelstellingen per sector gemaakt. De verwachting is dat de plannen hiervoor deze zomer bekend worden. Triodos Bank is intensief betrokkenen als voorzitter van de sectortafel Elektriciteit en onderhandelt mee aan de sectortafel Gebouwde omgeving. Ook heeft Triodos Bank een rol in de taakgroep die nadenkt over de financiering van de energietransitie. KLIMAATAKKOORD.NL

Meer lezen over energietransitie?

Dit jaar interviewt Triodos Bank hoofdrolspelers binnen de energietransitie. Bijvoorbeeld Marjolein Smeele die bouwt aan de eerste duurzaam drijvende woonwijk. Of Monique Sweep die vertelt hoe je windmolens geliefd maakt.

> Bekijk het overzicht van artikelen in het dossier Energietransitie

> Meld je aan voor ons event op 14 juni: Het Klimaatakkoord – het is nu of nooit

Tekst: Tobias Reijngoud
Foto’s: Pieter van den Boogert

Wat vind je van "“We halen de duurzame ambities niet zonder initiatieven van burgers”"?

Laat een reactie achter

Vul uw naam in

+ Toon alle 7 reacties

Geert Klaassen 3 dagen geleden

Ik ben verbaasd over hetgeen over waterstof geschreven wordt door dhr van Wijk. ”Het huidige buizennet kan gebruikt worden voor het transport van de waterstof en bestaande CV-Ketels werken ook op waterstof.” Bij het eerste punt vraag ik me af of de druk van Waterstof niet te hoog is voor het net. Maar ook het explosieve karakter van waterstof lijkt me een gevaarlijke zaak. Ik denk dat huidige ketels zeker niet zo maar ook gebruikt kunnen worden voor waterstof . Ook hier speelt het explosieve karakter een rol.

Inge 2 weken geleden

goede ideeën en duidelijke taal

E. Wilschut 3 weken geleden

Het is heel goed dat Triodosbank dit thema aanpakt. Helaas is mijn huis niet geschikt om voldoende rendement te halen uit het toepassen van zonneenergie. Wij hebben advies aangevraagd bij Greenchoice en die waren niet onverdeeld positief over de mogelijkheden voor ons huis. Dit is een jaren-30 huis dat moeiliik verder te isoleren is, behalve dan dubbel glas aanbrengen, waar we ook mee bezig zijn.
Ik woon langs de spoorlijn (Den Bosch naar Breda) die aan één kant zowat de hele dag door de zon beschenen wordt en ik heb het idee dat je daar heel goed zonnepanelen kunt neerzetten tegen bv geluidswallen. Maar ja dan moet je de NS wel meekrijgen want het staat dan op hun grond.

Jos Sparreboom 3 weken geleden

Ik mis één onderwerp. Wordt er in Nederland helemaal niet iets ontwikkeld dat verkoopbaar is in de wereld?
Ik woon in Zweden en daar zijn al een aantal exportartikelen ontwikkeld en waar de technuiten nu mee bezig zijn, dat hou je in eerste instantie voor onmogelijk. Men ontwikkelt een fossiele brandstofvrije hoogoven! En dat niet alleen om de eigen hoogovens te vervangen, maar ook als exportprodukt. Het ziet er naar uit dat het gaat lukken.

Reactie op Jos Sparreboom
Ger Groeneveld 3 weken geleden

Elk proces dat werkt op fossiele brandstoffen kan omschakelen naar: Kolen -> synthetische kolen (van hout/afval via torrefactie); aardgas -> syntetische gas, wederom van hout, afval en biomassa residuen, benzine, diesel -> van niet bruikbare vetten en olie van eetbare en niet eetbare gewassen en natuurlijk ook van hout en verder afval: bio-diesel, bio-ethanol,methanol.
Zolang het afval maar C-H bevat kan dat omgevormd worden tot een brandstof. Om dat dan ook ‘schoon’ the doen zijn methode’s zoals chemical looping bruikbaar: https://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_looping_combustion.
Vooral Zweden was goed in het vergassen (Volvo bouwde het op trucks in de jaren ’70 ~80, Volvo).

Reactie op Ger Groeneveld
Ger Groeneveld 3 weken geleden

Nederland heeft produkten voor export: Tuinbouw kassen die afgevangen CO2 hergebruiken; Torrefactie van hout en afval lopen we voorop, Bio-olie (BGT). Slib verwerking enz.

Reactie op Ger Groeneveld
Jos Sparreboom 3 weken geleden

Zweden is weer goed in gas, maar nu biogas. Huishoudens en horeca leveren hun keukenafval gescheiden in t.b.v. biogasproductie. De hoeveelheden zijn indrukwekkend. bij voorbeeld voor de korte afstand rijden bussen op stroom, voor de lange afstand is dat biogas enz. enz.


+ Toon alle 7 reacties